به گزارش اصفهان زیبا؛ مسئله زن و پرداختن به آن ازجمله موضوعاتی است که نهتنها در تاریخ جمهوری اسلامی و تمدن ایرانی موردبررسی قرار گرفته، بلکه در سراسر ادوار تاریخ همواره یکی از مسائل موردبحث بوده و واکنشهای مختلفی را برانگیخته است. در جمهوری اسلامی اما با یک جهتگیری بینشی متفاوت تلاش شده تا در مسیری برخلاف نگاه غربی و شرقی غالب، به این موضوع نگریسته شود.
درواقع دستکم آرمان ما این بوده که پرداختن به زنان و مسائلشان را با نگاهی ترحمبرانگیز که بهدنبال احیای حقوق بانوان است، دنبال نکنیم؛ بلکه جایگاه و نقش حقیقی زن را تعریف کرده و با تکیه بر این تعریف، حقوق و تکالیف هم معلوم شود؛ بهگونهای که در آرمانشهر آینده و تمدنی که در ذیل آن ساخته میشود، زنان و مردان وظیفه خود را بهدرستی بشناسند و در جهت آن گام بردارند.
بااینحال در طول تاریخ یا بهدرستی اهمیت پرداختن به این موضوع درک نشده و یا گامهایی که در این راستا برداشته شده، مثمرثمر نبوده است؛ پیشینهای که سبب شده است امروزه افراد و گروههایی مختلفی دستبهکار شوند و در حد بضاعتشان مؤثر در پرداختن به این مهم باشند. ازجمله مؤسسه فرهنگیهنری «طلایهداران راه سوم» که از 1395 به همت جمع کوچکی شکلگرفته است و امروزه به گفته خودشان به الگوی نظری جایگاه زن در اسلام بر اساس بیانات حضرت آیتالله خامنهای دستیافتهاند. هدی صادقزادگان، مدیرمسئول این مؤسسه در گفتوگو با «اصفهان زیبا» از سیر شکلگیری گروه و دستاوردهای آن میگوید.
از چگونگی شکلگیری مؤسسه بگویید. از چه زمانی و با چه انگیزهای کار را شروع کردید؟
_ مؤسسه راه سوم با یک جمع سهنفره که دو نفرمان فعالان فرهنگی و تربیتی دختران بودیم و یک نفر پژوهشگر حوزه زن در قرآن حدیث، کارش را آغاز کرد. از همان ابتدا سؤال مشترک ما چگونگی مدل مشارکت فرهنگیاجتماعی بانوان بود و در ادامه هم بهدنبال این بودیم که بتوانیم گفتمان رهبری در مسئله زن را ترویج کنیم. برای دستیابی به این هدف از سال 95 شروع به پژوهشهایی کردیم که در سال 98 بخشی از آن هدف با موضوع نگاه ایشان در حوزه خانواده استخراج شد. همانموقع یافتههای پژوهش با کمک جبهه فرهنگی اصفهان میان فعالان فرهنگی ارائه شد و بالطبع خلأهای کار هم مشخص شد.
در مرحله بعدی مجددا این روند مطالعاتی تا سال 1400 در کنار سایر فعالیتهای میدانی ادامه پیدا کرد و درنهایت پژوهش حول محور مسئله زن در مجموعه فکری رهبری کامل شد. البته مجددا قرار شد تا دستاوردهای گروه برای جمعی از بانوان فعال فرهنگی نخبه اصفهان در یک دوره چهلساعته بهصورت کارگاهی و باتوجهبه بازخوردها ارائه شود. مقصود برگزاری این دوره تربیت افرادی بود که مروج گفتمان بهدستآمده باشند؛ مثلا شخصی که در حیطه مشاوره مشغول به کار است، از این نگاه در راستای فعالیتش استفاده کرده و با آن جریانسازی کند. مجددا بعد از برگزاری این دوره خلأهای کار مشخص شد.
پس از پرکردن این خلأها در عرصه پژوهش، به این نتیجه رسیدیم که برای پیشبرد کار، نیازمند یک شبکه تخصصی هستیم. به همین دلیل با پیشنهاد جبهه فرهنگی به شبکهسازی فعالان حوزه زن و خانواده پرداختیم. در ادامه نیز با گسترش فعالیتهای گروه بنا بر این شد که بهعنوان یک مؤسسه مستقل با عنوان طلایهداران راه سوم به فعالیتمان ادامه دهیم. در حال حاضر نیز خروجی این هشت سال فعالیت گروه انتشار کتاب «راه سوم» است.
مدل نظری که در این کتاب ارائه شده، برچه اساسی پیگیری شده و درواقع روش فعالیتتان به چه صورت بوده است؟
همانطور که گفتم، سؤال مشترکی که در ابتدا باعث انسجام اعضای گروه شد، چگونگی مدل مشارکت فرهنگیاجتماعی بانوان بود. برای رسیدن به این مدل با مطالعات ابتدایی که داشتیم، متوجه شدیم که پیشازاین، چنین فعالیتی در این راستا بهطورمنسجم صورت نگرفته است. از طرفی میدانستیم که رسیدن به یک الگو از درون نص قرآن کریم و روایات بسیار سخت است و نیاز به تحلیلهای اجتهادی دارد. به همین خاطر به این نتیجه رسیدیم که باید از نظر اندیشمندانی استفاده کنیم که مسلط بر مبانی قرآنی و روایی هستند.
در این مرحله به دلیل اینکه حضرت آیتالله خامنهای را بهعنوان حکیم زمان قبول داشتیم، محل رجوعمان را بیانات و منویات ایشان قرار دادیم. با اینکه هدف اصلی ما از قدمگذاشتن در این مسیر رسیدن مدل فرهنگیاجتماعی زنان بود؛ ولی بهدلیل نسبت مستحکمی که این شاخه با کلیت مسئله زن در منظومه فکری رهبری داشت و آن بعد هم تاکنون بهصورت روشمند دیده نشده بود، لازم شد تا مسئله زن را بهطورکلی بررسی کنیم. در این مرحله نیاز داشتیم روشی را برای کار انتخاب کنیم که در جوامع علمی هم موردپذیرش قرار گیرد و درنهایت به روش تحلیل کیفی با رویکرد تحلیل مضمون رسیدیم. از طرفی، مواجهه با دیگر بیانات ایشان به ما این اطمینان و دلگرمی را میداد که مواجهههای اجتهادی با این منویات، امکان تحقق و عملیشدن هم دارد.
درواقع روش کار شما تلفیقی از تحلیل مضمون و تحلیل اجتهادی بوده.
بله و بر همین اساس بیانات ایشان از ابتدای زعامت تاکنون موردبررسی قرار گرفت، کدگذاری شد و درمجموع خروجی کار منجر به انتشار کتاب «راه سوم، الگوی مترقی زن در منظومه فکری آیتالله خامنهای» شد. تلاش ما این بود که این کتاب بهطورکامل بر بیانات ایشان استناد کند و مثلا اگر شخص میبینید که بحث امکان انجام وظایف خانوادگی اجتماعی و فردی بهصورت همعرض مطرح شده، بداند که بر اساس کدام بیانات چنین نتیجهای گرفته شده. اما قطعا بر اساس این کتاب و این مبنا، میتوانیم به تولیدات دیگری هم دست پیدا کنیم.
جامعه هدف کتاب از نظر شما چه کسانی هستند؟
در مرحله اول همه بانوانی که بهدنبال ترسیم شخصیت خودشان از منظر اسلام هستند. از سوی دیگر، این کتاب منحصر به زنان نیست و مردان هم قطعا به دلیل مواجهه با بانوان، میتوانند از این کتاب استفاده کنند؛ همینطور مسئولان مربوط که در حوزه سیاستگذاری این حوزه مشغول هستند.
اینکه میگویید زنان و مردان جامعه هدف این کتاب هستند، زنان و مردان بهطور عام مدنظر شماست؟ درواقع یکی از کمبودهایی که در این حوزه دیده میشود، تمرکز صرف بر ادبیات نظری است یا شاید اینطور بگوییم که در توصیف و تبیین مسئله خوب عمل میکنیم؛ ولی در بخش راهکار و ارائه مدل حرفی برای گفتن نداریم. سؤالم این است که آنچه شما به آن دست پیدا کردهاید قابلعرضه و انتشار میان جمعی با ادبیات خاص است یا عموم دغدغهمندان میتوانند بهعنوان یک راهکار عملی به آن نگاه کنند؟
از ابتدای مواجهه با بیانات ایشان اینطور بـود که هیــچگونـه دخل و تصرفی نداشته باشیم و میخواستیم ببینیم که از اصل بیانات چه چیزی به دست میآوریم. خروجی ما این بود که ایشان در بیاناتشان یک وضعیتسنجی از مسئله زن در دنیا بهطورکلی، در غرب، در ایران امروز و ایران در دوران پهلوی ارائه کرده بودند؛ حالا گاهی همراه با نکات مثبت و گاهی همراه با آسیبشناسی.
از طرفی، مسئله زن را آنگونه که باید باشد و مطلوب است هم توصیف کردهاند. همچنین ایشان رهبری هستند که راهبردها را هم بیان کردهاند و بعضی مواقع حتی راهکار هم ارائه کردهاند؛ بنابراین مدلی که از بیانات ایشان به دست آوردیم، ترسیم وضعیت مـوجود، ترسیـم وضعیــت مطلوب و راهبردها و راهکارهای رسیدن به وضعیت مطلوب بود.
برایناساس اگر کسی با پیشزمینه خاصی با کتاب روبهرو نشود و بهطورکلی بیانات رهبری را مورد استناد بداند، بهخوبی میتواند با جریان کتاب پیش بیاید؛ اما از طرفی به دنبال این هستیم که تولیدات دیگری هم داشته باشیم برای گروهی که تمایلی به مواجهه مستقیم با بیانات رهبری ندارند.
تأمین مالی مؤسسه بهطورکلی و بهطور خاص برای انتشار کتاب به چه صورت بوده است؟
در ابتدا که فعالیتهایمان ذیل جبهه فرهنگی اصفهان تعریف میشد و از طرفی نیاز به بودجه کلان نداشتیم و البته حرکت پژوهشی ما یک حرکت خودجوش بود؛ اما در مدت اخیر که مؤسسه مستقل شدهایم و در حال بهثمررساندن حرکت سنگینی هستیم، به بودجههای بیشتری نیاز داریم. البته اداره ارشاد اصفهان حمایت معنوی خوبی داشتند که زمینه برخورداری از حمایت مالی ارشاد در تهران، هرچند اندک فراهم شد؛ اما درمجموع نیازمند حمایت بیشتری هستیم.
امیدواریم که هرچه بیشتر امکان گسترش فعالیتهایتان فراهم شود و از طرفی زمینه تعامل هرچه بیشتر با کانونهای فرهنگی بهعنوان پرورشدهندگان نیروی انسانی دغدغه مند هم مهیا شود.
