بررسی مقاصد و اهداف بعثت رسول اکرم (ص) از منظر آیات الهی

همنشینی عدالت و مهر در خلق عظیم نبوی

بعثت یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام است؛ چراکه آغاز فصل جدیدی از ارتباط خداوند با بشر محسوب می‌شود.

تاریخ انتشار: ۰۸:۳۲ - دوشنبه ۸ بهمن ۱۴۰۳
مدت زمان مطالعه: 2 دقیقه
همنشینی عدالت و مهر در خلق عظیم نبوی

به گزارش اصفهان زیبا؛ بعثت یکی از مهم‌ترین وقایع تاریخ اسلام است؛ چراکه آغاز فصل جدیدی از ارتباط خداوند با بشر محسوب می‌شود. برای فهم بهتر این رویداد تاریخی و در پی آن، فهم بهتر قرآن کریم، لازم است نگاهی دوباره به بعثت داشته باشیم و هدف از بعثت پیامبر (ص) مورد بازخوانی قرار گیرد. هدف از بعثت حضرت مصطفی، منحصر در بررسی روز بعثت نیست، بلکه باید سرگذشت ۴۰ ساله حضرت محمد (ص) پیش از بعثت، بازخوانی و در آن تأمل و واکاوی شود.

معمولا تصویری که از پیامبر مکرم اسلام (ص) و مبعوث شدن ایشان در ذهن عموم ما وجود دارد، این است که پیامبر در غار حرا به عزلت می‌نشست و از جامعه فاصله داشت. اگرچه این تصویر درست است، اما تنها یک بخش محدود از زندگی پیامبر (ص) است. بنابر گزارش همه منابع تاریخی، پیامبر(ص) تنها یک ماه از سال را در غار حرا سپری می‌کردند. سؤال اینجاست که ایشان در ۱۱ ماه دیگر سال چه می‌کردند؟ پاسخ این پرسش برای درک کامل شخصیت پیامبر (ص) بسیار مهم است.

رسول‌الله شخصیتی بسیار فعال و اجتماعی بود. ایشان یک مصلح و فعال اجتماعی در جامعه متعصب و ضد اخلاق و فرهنگ خود بودند. از زندگی پیامبر(ص) روایت‌های متعددی وجود دارد که نشان‌دهنده این ویژگی‌هاست. یکی از مشهورترین روایت‌ها، ماجرای نصب سنگ حجر الاسود است. زمانی که قریش بر سر نصب این سنگ اختلاف داشتند، پیامبر (ص) وارد ماجرا شد و با تدبیر خود، مشکل را حل کردند. این اتفاق نشان‌دهنده جایگاه ایشان در میان قبایل قریش است.

نبی مکرم اسلام قبل از بعثت به «محمدامین» معروف بود. این لقب نشان‌دهنده امانت‌داری، عدالت و انصاف ایشان است که در جوانی، به‌عنوان فردی مورد اعتماد شناخته می‌شد.

یکی دیگر از وقایع مهم پیش از بعثت، شرکت پیامبر (ص) در پیمان حلف‌الفضول است. این پیمان میان گروهی از جوانان مکه منعقد شد و آن‌ها متحد شدند تا همواره به عدالت و قسط پایبند باشند؛ حتی اگر این پایبندی به ضرر قبیله یا طایفه خودشان باشد. این پیمان نشان‌دهنده تعهد پیامبر به اجرای عدالت و انصاف، حتی قبل از بعثت و رسالت است. پیامبر در جامعه‌ای که ضعفا و نیازمندان به‌شدت محتاج برقراری عدالت بودند، هیچ رسانه و قدرتی برای بیان درخواست‌های خود نداشتند، از مردم حمایت می‌کرد و در مسیر اجرای عدالت عزمی راسخ داشت.

رسول خدا با همین روحیه عدالت‌گستری مبعوث شد. رفتار ایشان با زنان، بردگان، کودکان و همه اقشار ضعیف جامعه نشان‌دهنده تعهد ایشان به عدالت بود. ایشان در مقابل ربا، ظلم به بردگان، تن‌فروشی اجباری و انواع ظلم‌هایی که به زنان می‌شد، ایستاد و حقوق آن‌ها را به‌عنوان افرادی برابر با مردان تثبیت کرد.

پیامبر در عین عدالت‌طلبی، مهربان‌ترین افراد بود. ازاین‌رو قرآن، در آیه ۴ سوره قلم ایشان را دارای خلقی عظیم دانسته است. مثلا در ماجرای فتح مکه، هرچند ایشان قبلا از مکه اخراج شده و عزیزانشان تحت‌فشار و آزار کفار مکه قرار گرفته بودند، اما در روز فتح مکه به‌جای انتقام‌جویی، مهربان‌ترین رفتار را از خود نشان داد و خطاب به سپاه اسلام که شعار «الیوم، یوم الملحمه»(امروز روز درهم کوبیدن است) می‌دادند، فرمود: «شعار را عوض کنید و چنین بگویید: الیوم، یوم المرحمه» (امروز، روز رحمت است) و با برنامه‌ریزی دقیق، بدون خونریزی، مکه را فتح کردند.

برای اینکه فردی عدالت‌گستر باشد، باید در عین مصمم بودن و داشتن قدرت رهبری، تسلط بالایی بر نفس خود داشته و دارای روحی بزرگ باشد و درگیر کینه‌توزی و تنگ‌نظری نشود. پیامبر (ص) نمونه‌ای کامل از چنین شخصیتی بود که نشان دادند عدالت‌گستری نیازمند روحیه‌ای بزرگ و تعهدی بی‌چشمداشت است.