به گزارش اصفهان زیبا؛ حالا بیش از چهل روز از حمله مستقیم اسرائیل به سرزمینمان میگذرد و ما فقط به سراغ روایت از آن روزها نرفتهایم؛ بلکه از ریشههای فرهنگ مقاومت میگوییم. واژه «مقاومت» که در اولین گزارشهایمان با این مضمون کمی ثقیل به نظر میرسید، حالا مضمون اصلی کارمان شده است. اصفهانزیبا این بار سراغ یکی دیگر از اقدامات مردمی در روزهای جنگ رفته که ریشههای آن دستکم به یک سال و نیم گذشته برمیگردد و اکنون که وقت نیاز به آن بوده، خود را متجلی کرده است. محمدعلی فولادگر، مسئول طرح نیام در گفتوگویی ابتدا ابعاد مختلف طرح «نیام» را تشریح میکند و سپس از نحوه اجرا و بازخوردهای آن در مراسمهای مذهبی دهه محرم میگوید.
نیام که پیشازاین سابقهای نداشته، درست است؟
بله درواقع دو سه روز بعد از حمله اولیه اسرائیل، جمعی از فارغالتحصیلان سمپاد اصفهان و اعضا مجمع فرهنگی شهید اژهای شامل برخی اساتید و نخبگان دانشگاهی در رشتههای فنی مهندسی، علومانسانی و پزشکی و برخی اساتید و نخبگان حوزوی دور هم جمع شدند و قرارگاه شهید حاجیزاده تشکیل شد. این قرارگاه در حوزههایی مثل پدافند غیرعامل، سایبری و… اقداماتی داشت که یکی از آنها در راستای فعالیتهای رسانهای و روایتگری، آغاز طرح نیام بود.
از طرح بگویید که چه بود و چه میکند؟
این طرح به دنبال ارائه محتوایی متناسب با شرایط کشور بود. در همین راستا هم ابتدا گفتوگویی با رادیو و تلویزیون داشتیم، اعلام آمادگی کردیم که میتوانیم محتوایی در این راستا ارائه دهیم و تا جایی هم پیش رفتیم، اما به نتیجه نرسید. در نهایت بستر ارائه را خصوصا که در آستان ماه محرم بودیم، با همکاری ستاد جبهه فرهنگی برای اطلاعرسانی بیشتر، هیئات و مراسمهای مذهبی قرار دادیم. به این صورت که اعضای تیم در هیئات حاضر میشدند و در فرصتی که داشتند، مباحث را به مردم ارائه میکردند.
دقیقتر میگویید که چه مباحثی ارائه شد؟
سه محتوا برای ارائه آماده شد. اولین مورد ارائهای تجمیعی از آیات مرتبط قران با فضای جنگ و جهاد بود. در این محتوا به تاریخ جنگ در اسلام اشاره شد و به طور خاص به صلح حدیبیه پرداختیم. همانطور که میدانید در قران از این صلح، بهعنوان فتح مبین نامبرده شده و ما به این پرداختیم که چرا چنین نامی به کار برده شده است. توضیح دادیم که در این جنگ پیامبر توانستند خواستههای خودشان را به کفار تحمیل کنند و درواقع با این صلح زمینهسازی صورت گرفت که قدرت اسلام تثبیت شود. از سوی دیگر به ماجراهایی همچون حکمیت و صلح تحمیلی به امام حسن (ع) اشاره کردیم و تفاوتهایی که بین آنها بود. با ذکر این دادههای تاریخی و بدون اشاره مستقیم به تحولات روز، در پی این بودیم که مردم ملاکهای صلح غیر تحمیلی و جنگ غیر تحمیلی که در بیانات رهبری گفته شده را بشناسند.
محتوای دیگر چه بود؟
محتوای دیگر مربوط به تاریخ استعمار و مقاومت بود. توضیح دادیم که درگذشته چطور کشورهای اروپایی دیگر ملتها را استعمار کردهاند و چطور در سرزمین آمریکا با نسلکشی سرخپوستان، وطن گزینی کردهاند. درواقع همان فرایندی که رژیم صهیونیستی آن را تکرار کرد و متاسفانه در تریبونهای رسمی یا غیررسمی مثل منبرهای ما به این مسائل پرداخته نشده است. توضیح اینکه کشورهای استعمارگر چه برنامهای برای کشورهای آسیایی داشتند و چطور در برابر آنها مقاومت صورت گرفت، بخشی از محتوای کار بود.
و محتوای آخر حول چه موضوعی بود؟
محتوای سوم طرح، تفاسیر مختلف از جنگ را بیان میکرد. برخی مردم جنگ را صرفا به عوامل سطحی تقلیل میدهند و به همین خاطر توجیهی هم برای جنگ نمیدانند. مثلا میگویند نزاع امام حسین (ع) با یزید بر سر تصاحب قدرت مکه بوده است. خب با این نگاه جنگهایی که دارای شاخصههای متعالی هستند، به حجاب میروند. یک نگاه دیگر این است که به پیشینه تاریخی جنگ پرداخته نشود.
مثلا میگویند در 7 اکتبر فلسطینیها به اسرائیلیها تعرض کردند و هر جنایتی هم بعد از آن اتفاق افتاده، پیامدهای طبیعی عملشان است. یا اینطور میگویند که ایران و اسرائیل با یکدیگر مشکل دارند؛ ولی به این اشاره نمیکنند که ریشههای این اختلاف چیست. تفسیر دیگر، فهم جنگ در نسبت با انسانها است.
با چنین فهمی است که میتوان یک جنگ را مذموم دانست و جنگی دیگر را مشروع خواند. به این معنی که انسان بهعنوان خلیفه الله و غایتی که برای خود متصور است، ماموریتهایش را در دنیا انجام میدهد، اما گروهی دیگر که بهاشتباه خودشان را خلیفه مطلق میخوانند، دنیا را زمینی برای حکمرانیشان میدانند و همین است که باعث استعمار و استبداد میشود.
زمانی که نگاه ما این باشد، دیگر تعداد موشکهایی که زدیم و خساراتی که متحمل شدیم، اولویت اول نیست. با ارائه این تفاسیر به دنبال این بودیم که مردم بیاموزند در هر نزاعی باید زمینههای تاریخی آن را بشناسند و خودشان را در امتداد یک مسیر تاریخی ببینند.
باتوجهبه توضیحاتی که از محتوا دادید، به نظر میرسد به زمان خوبی برای آمادهسازی نیاز داشتهاید. چطور در این مدت کم فراهم شد؟
بخش زیادی از این محتوا را پیشازاین آماده کرده بودیم و حتی در یک سال و نیم گذشته، در مدارس هم ارائه میکردیم.
واکنش مردم و مسئولین مراسم در خصوص ارائههایتان در هیئتها چه بود؟
تا جایی که ما مطلع شدیم، واکنشها مثبت بود. حتی برخی هیئتها گفتند که به دلیل اینکه برنامههای محرمشان از قبل هماهنگ شده و الان فرصتی برای ارائه طرح نیست، زمانی دیگر برای شاخههای دانشآموزیشان ارائه میکنند. برخی از مردم هم بعد از اجرا با خودمان صحبت و تشکر میکردند. درمجموع برداشت ما این بود که برخلاف اینکه فکر میکنیم درباره مباحثی همچون اسرائیل، فلسطین، مقاومت و تاریخچه آن زیاد صحبت شده، هنوز فضای بکر زیادی وجود دارد و بحثهای کار نشده زیادی باقی مانده است. همانطور که زمانی شهید آوینی روایتش از جنگ را بهجای روایت از فتوحات جغرافیایی معطوف به فتح ارادههای انسانی کرد، نگاه ما هم به مسئله باید تغییر کند.
آماری دارید که مجموعا در چند مراسم مذهبی طرح را ارائه کردید؟
به 20 هیئت رفتیم و در برخی نیز چند شب ارائه داشتیم.
از آن موقع تا الان محتوا تغییری داشته است؟
برخیاش ضبط شده است و در سایتهایی که با ما همکاری داشتند مثل سایت «رویارویی»، منتشر کردهایم. انشاءالله سایر محتواها نیز به طور رسمی آماده میشود.
برنامهتان برای روزهای آتی ادامه همین روند است؟
تهیه چنین محتواهایی بیشتر معطوف به حوزه مجازی است. در نظر داریم تا با طرح روشنا همکاری داشته باشیم و بتوانیم دورههایی برای مبلغین مدارس سمپاد و امثالهم داشته باشیم.
