به گزارش اصفهان زیبا؛ اخیرا در فضای مجازی برخی ادعا میکنند که امامصادق(ع) سطح معارف شیعه را از مباحث جهانشناسی، خداشناسی و انسانشناسی و دیگر مباحث عقلی به مسائل صرفا فقهی و حقوقی تنزل داد.
نها معتقدند که این رویکرد با جایگاه رفیعی که امیرالمؤمنین(ع) در نهج البلاغه از معارف دینی ترسیم کرده، متفاوت است.
صراحتا باید گفت که این ادعا، نادرست بوده و از روی ناآگاهی یا با انگیزههای تعصبآمیز و غرضورزانه مطرح شده است. حقیقت این است که اگر به روایات بهجامانده از امامصادق(ع) مراجعه کنیم، به وضوح خواهیم دید که ایشان نه تنها در تبیین و تعمیق موضوعهای مذکور کوتاهی نکرده، بلکه حجم روایات ایشان در این موضوعها بسیار بیشتر از محتوای نهج البلاغه است.
اقیانوس بیکرانی در همه حوزههای دینی
اخیرا مجموعه ارزشمندی با عنوان «مسندالامام» توسط مرحوم عزیزالله عطاردی تدوین شده است. این مجموعه که شامل مسند ائمهاطهار(ع) از امامعلی(ع) تا امامحسنعسکری (ع) میشود، در حدود 07 جلد منتشر شده است. جالب توجه اینکه از این میان، سهم امامصادق(ع) به تنهایی ۲۲ جلد است.
اگر نگاهی به این مجموعه بیندازیم، متوجه خواهیم شد که از جلد دوم تا جلد نهم این مسند، یعنی در هشت جلد، بیش از 01هزار حدیث از امامصادق(ع) در موضوعهای مختلف گردآوری شده است.
این احادیث شامل مباحث عمیق توحیدی، نبوت، امامت، غیبت امام زمان(عج)، فضایل اهلبیت(ع)، فضایل شیعیان، ایمان و کفر، مواعظ اخلاقی، آداب معاشرت، تفسیر قرآن و ادعیه و دیگر مباحث اجتماعی و اخلاقی و عقلی و حتی طبی است.
این حجم عظیم از روایات در موضوعهای متنوع، به وضوح نشان میدهد که امامصادق(ع) صرفا به مسائل فقهی توجه نداشته، بلکه در تمامی ابعاد معارف اسلامی سخنان گرانبهایی ارائه فرموده که تا امروز چراغ هدایت جامعه شیعه بوده است.
آنچه در روایات امامصادق(ع) شگفتانگیز است، تنوع بینظیر موضوعها و عمق معارفی است که بیان فرمودهاند. از توحید و خداشناسی با بیش از ۱۵۰ روایت، نبوت با ۳۰۰ روایت، امامت با ۴۵۰ روایت و معاد با ۱۵۰ روایت، همگی نشاندهنده نگاه جامع ایشان به معارف اسلامی است.
در حوزههای کاربردیتر نیز شاهد ۵۰۰ روایت درباره ایمان و کفر، ۱۰۰ روایت اخلاقی و بیش از ۱۰۰۰ روایت تفسیری هستیم. مرحوم عطاردی در مجموعه ۲۲ جلدی مسند الامام الصادق (ع)، این گنجینه را بهخوبی گردآوری کرده است.
جالب اینکه از این مجموعه، ۱۰ جلد به مباحث معرفتی و ۱۰ جلد به فقه اختصاص دارد؛ همچنین شناسایی ۲۱۵۰ راوی از امامصادق(ع) نشاندهنده گستردگی حلقه علمی ایشان است. در مقایسه با نهج البلاغه، حجم روایات امامصادق(ع) به وضوح نشاندهنده عمق و گستردگی بینظیر معارف ایشان است.
این مقایسه به خوبی ثابت میکند که چگونه امامصادق(ع) توانست در شرایط خاص تاریخی، مکتبی جامع و پایدار را بنیان نهد. این امام همام نه تنها فقیهی بزرگ، بلکه استادی جامعالعلوم بود که میراثش پس از قرنها، همچنان چراغ راه بشریت است.
