در قسمت قبل خواندیم مجلس اول شورای ملی پس از پیروزی انقلاب در سه مرحله 24 اسفند 1358 و 19 اردیبهشت 1359 و میاندورهای سال 60 برگزار شد. با تصویب شورای انقلاب انتخابات بین نامزدها (و نه احزاب و فهرستهای انتخاباتی) و در حوزههای انتخابیه جداگانه برگزار شد که هرحوزه انتخابیه معمولا از یک شهرستان تشکیل میشد. برای پیروزی در انتخابات کسب اکثریت مطلق (۵۰ درصد به علاوه یک رأی) برای هر کاندیدا لازم بود و اگر این اکثریت حاصل نمیشد انتخابات به مرحله دوم میکشید.
چند روزی از بحثوجدل شکلگرفته میان صادق زیباکلام و خسرو معتضد، یکی به عنوان استاد علوم سیاسی و دیگری معروف به تاریخنگار گذشته است. مناظره بحثبرانگیز این دو با یکدیگر زمینه اظهارنظرهای متفاوتی را در رسانهها و شبکههای اجتماعی و فضای مجازی فراهم کرد. اکنون با فرونشستن جنجالها میتوان موضوع مورد مناقشه میان این دو چهره سرشناس را از دریچهای دیگر نگاه کرد.
در قسمت قبل خواندیم که انتخابات دوره بیستوسوم مجلس شورای ملی در تاریخ 10 شهریور 1350 برگزار شد. در انتخابات این دوره، حزب پانایرانیست بهدلیل انتقاد به مسئله جدایی بحرین از ایران و استیضاح دولت، حق شرکت در انتخابات را نداشت. منوچهر کلالی، دبیرکل حزب ایران نوین و حسن زاهدی، وزیر کشور، مأمور برگزاری انتخابات شدند. در این دوره از انتخابات، عده نمایندگان مجلس به 268 نفر افزایش یافت.
تاریخ معاصر سیاسی ایران رویدادهای مهمی درون خود جای داده است که بعضا باعث تغییر روند اساسی در جریانات سیاسی شدهاند و تأثیر آنها هنوز نیز ادامه دارد؛ به خصوص سالهای 57 تا 60 که سطح تنش و درگیری در راستای قدرتطلبی نیروهای مختلف به اوج رسیده بود و روایات متناقضی از آن به گوش میرسد. یکی از راههای شناخت منصفانه آن دوران بغرنج، رجوع به تاریخ شفاهی از طریق افرادی است که در آن بازه زمانی منشأ اثر در تحولات بودهاند؛ نمایندگان مجلس، نیروهای احزاب، وزرا و اعضای کابینههای مختلف گزینههای خوبی برای شنیدن روایات آن دوران هستند.
در قسمت قبل خواندیم انتخابات بیست و دومین مجلس شورای ملی در ۱۳ مرداد ۱۳۴۶ برگزار و ۲۱۶ نماینده ازجمله شش زن به مجلس راه یافتند. بیست و دومین دوره مجلس شورای ملی در تاریخ ۱۴ مهر ۱۳۴۶ با ریاست سنی سرلشکر فضل الله همایون و سپس عبدالله ریاضی بازگشایی شد. طبق قانون جدید که در ۱۰ تیر همین سال تصویب شدهبود، تعداد کرسیهای مجلس به ۲۱۹ نفر افزایش یافت که شش کرسی مجلس به زنان رسید.
در قسمت قبل خواندیم بیستویکمین دوره مجلس شورای ملی که پس از انحلال مجلس بیستم روی کار آمد، در تاریخ 14 مهر 1342 بازگشایی شد که از این زمان به بعد با مجالس چهارساله مواجهایم و عمر این دوره تا 13 مهر 1346 ادامه یافت. ریاست این دوره از مجلس بر عهده عبدالله ریاضی، نماینده ادوار مجلس بود. مجلس بیستویکم در دوره آغاز شکوفایی اقتصادی ایران شکل گرفت و 660 قانون از درون این مجلس تصویب شد. در این دوره سه کابینه از مجلس رأی اعتماد گرفتند، کابینه اسدالله اعلم، حسنعلی منصور (ترور شد) و امیرعباس هویدا (اعدام شد).
در قسمت قبل خواندیم مجلس بیستم شورای ملی در دوم اسفند 1339 بازگشایی شد. انتخابات این دوره ابتدا در تابستان ۱۳۳۹ برگزار شد و پس از اعتراض و ابطال، دوباره در زمستان به انجام رسید. نخستین جلسه رسمی مجلس در ۱۱ اسفند ۱۳۳۹ برگزار شد. در اردیبهشت ۱۳۴۰ شاه به درخواست امینی مجلسین را بهمنظور بازنگری در قانون انتخابات منحل کرد. بیستویکمین دوره مجلس شورای ملی که پس از انحلال مجلس بیستم روی کار آمد، در تاریخ 14 مهر 1342 بازگشایی شد.
مجلس بیستم شورای ملی در 2 اسفند 1339 بازگشایی شد. انتخابات این دوره ابتدا در تابستان ۱۳۳۹ برگزار و پس از اعتراض و ابطال، دوباره در زمستان برگزار شد. نخستین جلسه رسمی مجلس در روز ۱۱ اسفند ۱۳۳۹ تشکیل شد. در اردیبهشت ۱۳۴۰ شاه به درخواست امینی مجلسین را به منظور بازنگری در قانون انتخابات منحل کرد. ریاست مجلس بیستم در دست رضا حکمت بود. ۱۷۷ نماینده به مجلس راه یافتند و انتخابات برای ۱۹ کرسی انجام نشد.
تاریخ سیاسی اصفهان پر از شخصیتهایی است که روزهای پرفرازونشیب زیادی را در ذهن خود حفظ کردهاند. گردآوری این تجربیات برای نسل جدید و نسلهای آینده کاربردی و بااهمیت است. به خصوص بازه اول انقلاب تا سال 60 که تمامی کشور درگیر فضای خاص پر تنش و سهم خواهی بود. پیشینه تاریخ سیاسی اصفهان نیز از تحولات انقلابی دور نماند و مبارزه پیش و پس از انقلاب به صورت جدی در این شهر ادامه داشت. گروههای مختلف از توحیدی صف، مجاهدین خلق، حزب توده، انجمن حجتیه و… در مبارزات انقلابی همواره نقش جدی ایفا کردهاند. نعمتالله ایزدی یکی از همان چهرههایی است که به دلیل سابقه مبارزه و فعالیتهای سیاسی حرفهای ناگفته بسیاری دارد.
لازمه اداره كشور و تدوين زبان انقلاب، ايجاد قانون اساسی جديد بر پايه آرمانهای اسلامی بود كه اين كار از دوران حضور امام خمینی در پاريس توسط گروههای مختلف شروع شده بود. در مقدمه قانون اساسی آمده است: «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبین نهادهای فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی جامعه ایران بر اساس اصول و ضوابط اسلامی است که انعکاس خواست قلبی امت اسلامی میباشد. ماهیت انقلاب عظیم اسلامی ایران و روند مبارزه مردم مسلمان از ابتدا تا پیروزی که در شعارهای قاطع و کوبنده همه قشرهای مردم تبلور مییافت این خواست اساسی را مشخص کرده و اکنون در طلیعه این پیروزی بزرگ ملت ما با تمام وجود نیل به آن را میطلبد.»
در قسمت قبل خواندیم که هجدهمین دوره مجلس شورای ملی در تاریخ 27 اسفند 1332 و پس از کودتای 28 مرداد و سقوط مصدق بازگشایی شد. ریاست مجلس هجدهم در دست رضا حکمت بود. ۱۳۲ نماینده به مجلس راه یافتند و نتیجه انتخابات در سه حوزه قم، شهرضا و فیروزآباد اعلام نشد. اعتبارنامه یدالله ابراهیمی، نماینده نخست کرمان، تصویب نشد و نماینده دوم آن حوزه نیز استعفا کرد. اعتبارنامه منوچهر ایرانی نیز در ۲۸ بهمن ۱۳۳۳ رد شد. سه نماینده هم در طی دوره درگذشتند.
تاریخ انقلاب چه ناگفتههای مهمی در سینه یارانش دارد که شنیدن و بازگوکردن آنها به درک عمیق نسل جدید از انقلاب کمک میکند. باید فارغ از جناحبندی سیاسی و با بازگشت و قرارگرفتن در آن دوره مهم تاریخی به روایات مختلف گوش سپرد. اسدالله بادامچیان یکی از همان چهرههایی است که بهواسطه حضورش پیش از انقلاب و مسئولیتهایش پس از پیروزی انقلاب میتواند حرفهای شنیدنی بسیاری برای نسل جوان داشته باشد. در کارنامه او علاوه بر داشتن سابقه زندان به جهت فعالیتهای سیاسی پیش از انقلاب، معاونت سیاسی رئیس قوه قضائیه، نماینده سابق مجلس شورای اسلامی و دبیرکل حزب مؤتلفه اسلامی بهچشم میخورد. مشروح گفتوگو را در اصفهان زیبا میخوانید.