به گزارش اصفهان زیبا؛ در روزگاری که بسیاری از فعالیتهای فرهنگی و خیریه همچنان درگیر دیوارهای کاغذ، قفسهها و کمکهای معیشتی سنتیاند، مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان مسیر متفاوتی را برگزیده است؛ مسیری که از دل یک حرکت مردمی آغاز شد و امروز به یکی از گستردهترین پروژههای نشر دیجیتال معارف اهلبیتعلیهمالسلام در جهان تبدیل شده است.
مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان با تمرکز بر فضای مجازی و فناوریهای نوین، الگویی تازه از «خیریه فرهنگی دیجیتال» ارائه کرده؛ الگویی که بهجای توزیع صرف کمکهای مادی، دانایی را بهصورت رایگان (new.ghbook.ir) و فراگیر در اختیار مخاطبان جهانی قرار میدهد.
از یک ایده مردمی تا کتابخانهای جهانی
حسین غزالی اصفهانی، مدیر محتوا و مسئول روابط عمومی مؤسسه، در گفتوگو با «هممحله» از سالهایی سخن میگوید که ایده «خیریه در فضای مجازی» برای بسیاری ناآشنا بود.
او میگوید: «از ابتدا میدانستیم آینده فرهنگ در بستر دیجیتال رقم میخورد. اگر قرار است معارف اهلبیت علیهمالسلام جهانی شود، باید در دسترسترین و کمهزینهترین بستر را انتخاب کنیم.»
مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان بهعنوان نخستین کتابخانه دیجیتال مبتنی بر تلفن همراه در ایران شناخته میشود؛ مجموعهای که تمامی آثار خود را بهصورت کاملا رایگان منتشر میکند. امروز بیش از ۲۴هزار جلد کتاب در هشت زبان زنده دنیا در این سامانه بارگذاری شده و کاربران از سراسر جهان بهطور رایگان به آن دسترسی دارند.
غزالی با اشاره به گستره فعالیتها توضیح میدهد: «تا امروز بیش از ۱۳ میلیون و ۵۱۰ هزار صفحه در قالب ۲۰ هزار و ۸۲۳ عنوان کتاب تایپ، ویرایش، اعرابگذاری و کدگذاری شده و در وبسایت وبرنامههای مؤسسه در اختیار مخاطبان قرار گرفته است.»
آماری فراتر از مرزها
آمار دانلودها نشان میدهد این حرکت مردمی تا چه اندازه فراتر از جغرافیا رفته است. از سال ۱۳۹۷ تا بهمن ۱۴۰۴، بیش از ۱۰۵ میلیون و ۵۴۱ هزار جلد کتاب از ۲۰۰کشور و بیش از ۲۲ هزار شهر جهان دانلود شده؛ ارقامی چشمگیر برای یک مجموعه غیرانتفاعی و مردمی.
در همین راستا، حضور مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان در دانشگاه آزاد اسلامی اصفهان (خوراسگان) و مشارکت فعال در بزرگترین رویداد هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال کشور، بازتابی از نقش جدی این مجموعه در زیستبوم علمی و فناوری کشور بود.
خیریهای با مدل اقتصادی نوین
یکی از وجوه تمایز مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان، مدل تأمین مالی آن است. فعالیتهای مؤسسه کاملا مردمی بوده و از محل کمکهای نقدی و غیرنقدی، نذورات، وقف ملک و ساختمان، اختصاص ثلث اموال و سهم مبارک امام علیه السلام تأمین میشود.
بااینحال، آنچه بازار کتاب قائمیه را به الگویی نو در حوزه خیریه دیجیتال تبدیل کرده، پیوند میان کار فرهنگی و توانمندسازی اقتصادی است.
غزالی در این باره میگوید: «با برخی خیریهها قرارداد داریم و بهجای کمکهای مقطعی معیشتی، برای افراد تحت پوشش، کار فرهنگی درآمدزا تعریف میکنیم. متنهای اسکنشده کتابها در اختیارشان قرار میگیرد، آنها اصلاح میکنند و خیریه بهازای هر صفحه، حقالزحمه پرداخت میکند.»
این مدل، همزمان چند هدف را محقق میکند: ایجاد اشتغال خانگی، ارتقای سطح فرهنگی و مشارکت فعال در نشر دیجیتال آثار مکتوب دینی.
به گفته غزالی، افزون بر این، گروهی از دانشجویان، طلاب و محققان نیز بهصورت افتخاری با مؤسسه همکاری دارند.
پلتفرمی فراتر از یک کتابخانه
مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان تنها یک آرشیو کتاب نیست؛ بلکه بستری پژوهشی محسوب میشود. در نسخه اندروید این کتابخانه، بیش از ۱۱۰ امکان پژوهشی پیشبینی شده و حتی بیش از 700هزار جلد کتاب (چاپی، خطی، سنگی و سربی) دیگر هم در دست اقدام است که بسیاری از نیازهای محققان را بدون استفاده از رایانه برطرف میکند.
نمایش همزمان تصویر صفحه چاپی کتاب در کنار متن دیجیتال، امکان تجمیع 110 جلد کتاب در یک فرمت واحد و دسترسی به مجموعههایی چون «بحارالانوار» همراه با ترجمه، ازجمله قابلیتهای شاخص این پلتفرم است. حتی نسخههای خطی دیجیتالشده نیز در این کتابخانه دیجیتال در دسترس قرار دارند.
هشت زبان، یک پیام
فعالیت مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان به زبان فارسی محدود نمانده و تاکنون آثار آن به زبانهای عربی، انگلیسی، چینی، اندونزیایی، آذری، اردو و فرانسوی نیز منتشر شده است.
زیرساخت فنی برای توسعه زبانهای بیشتر نیز فراهم شده و هر کتاب در بیش از هشت فرمت جهانی ارائه میشود تا هیچ کاربری به دلیل محدودیت فنی از دسترسی محروم نماند.
غزالی میگوید: «هدف ما رساندن معارف اهلبیت علیهمالسلام به همه دنیاست. وقتی میبینیم کاربران از شرق آسیا تا اروپا کتابها را دانلود میکنند، مطمئن میشویم مسیر درستی را انتخاب کردهایم.»
از انیمیشن تا آموزش مجازی
فعالیتهای مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان تنها به نشر کتاب محدود نمیشود. چاپ و نشر کتاب و ماهنامه، برگزاری مسابقات کتابخوانی، تولید نمایشگاههای مجازی سهبعدی، انیمیشن و بازیهای رایانهای، طراحی سامانههای رسانهای و پاسخگویی به پرسشهای شرعی و اعتقادی و برگزاری دورههای آموزشی مجازی، بخشی از این گستره متنوع است.
دعوت به مشارکت در یک حرکت جهانی
با وجود توسعه فعالیتها، تأمین زیرساختهای فنی همچنان یکی ازچالشهای مؤسسه است. غزالی میگوید: «برای تأمین سرور، تجهیزات پردازشی و هارد، به حمایت خیران نیاز داریم. هر توسعه فنی، به معنای افزایش سرعت و کیفیت خدمترسانی به کاربران سراسر جهان است.»
او در پایان تأکید میکند: «این مؤسسه یک پروژه صرفا سازمانی نیست؛ بلکه حرکتی مردمی است که با مشارکت نیکوکاران ادامه پیدا میکند.»
روایت مؤسسه تحقیقات رایانهای قائمیه اصفهان، روایت پیوند ایمان، فناوری و مشارکت مردمی است؛ الگویی نو از خیریهای که بهجای توزیع کمکهای موقت، دانایی را رایگان در اختیار جهان قرار میدهد. شاید کتابخانهای که امروز در تلفن همراه میلیونها کاربر از فرهنگها و کشورهای مختلف جا گرفته، ماندگارترین شکل خدمت فرهنگی در عصر دیجیتال باشد.
زمانی نیاز این بود که مردم ایران و بهخصوص خیران شهر اصفهان برای مسجدسازی، بیمارستانسازی و مسجدسازی همه پای کار بیایند؛ ولی الان باید همه پای کار تولید و حمایت از محتوای فرهنگی در فضای مجازی بیایند تا این فضای مجازی را برای فرزندانمان پاک نگهداریم.
الان فرقههای مختلف با میلیاردها دلار سرمایهگذاری در انواع پلتفرمها و هوش مصنوعی برای نوجوانان و جوانان خوراک فکری آماده میکنند تا اعتقادات و فرهنگ آنان را تغییر دهند؛ بنابراین رسالت همه ما سنگینتر است و باید همه پای کار بیایم و از تولید محتوای جذاب و تأثیرگذار و پاک در فضای مجازی حمایت و یاری کنیم.
