این دانشآموزان را شصت نفر دبیر تعلیم میدادند. آگاهی ما از مؤسسه فروغ بسیار کم است؛ زیرا این مؤسسه غیر دولتی و غیر انتفاعی اکنون دیگر وجود ندارد و نمیدانم چرا تعطیل شده است. موضوعی که در متن دوم مربوط به سال 1349 بدان اشاره شده این است که دانشآموزان شبانه این مؤسسه غیر انتفاعی که بیشتر هزینه مؤسسه را تأمین میکردهاند، به کلاسهای شبانه مدارس دولتی رفته و مؤسسه فروغ از این منبع درآمد محروم شده است. از طرف دیگر مؤسسه فروغ با آن که چسبیده به مدرسه چهارباغ (بعد از بازار هنر جایی که اکنون جزو پارک هشتبهشت شده است) قرار داشت، گویا این محل به ملکیت آن نبود و به دنبال یک عمارت و زمین مناسب برای ادامه کار میگشت.
به هر حال برای یک محقق امروزی، مؤسسه فروغ هم بخشی از تاریخ چهارباغ بوده است و هم بخشی از تاریخ تعلیم و تربیت در این شهر. بیگمان وجود مرکز آموزشی مانند این مؤسسه با دو هزار نفر دانشآموز، رنگ و بوی چهارباغ را تحت تأثیر خود قرار میداده است. ما تلاش داریم از خلال دو متن مطبوعاتی که راجع به این مؤسسه در روزنامههای اصفهان یافتهایم، بخشی از تاریخ این مؤسسه و تاریخ چهارباغ را به روشنایی تاریخ آوریم.
فروغ؛ یک سازمان فرهنگی موفق
«خیابان تاریخی چـهـاربـاغ از همه خیابانهای شهر ما شلوغتر است؛ اما هنگامی که در ساعات مختلف روز، کار تدریس سازمانهای فرهنگی فروغ خاتمه میپذیرد، قسمتی از پیادهرو شرقی این خیابان جنب مدرسه تاریخی و مسجد سلطانی که این مؤسسه در آن دایر است، از همه نقاط چهارباغ شلوغتر و پر جمعیتتر است. راز این شلوغی و سرّ رفتوآمد جمعیت انبوهی که از اطفال گرفته تا دختر و پسر، زن و مرد، پیر و جوان در آن دیده میشود از کجا و در چیست؟ باید آن را از سال 1326 شروع کنیم. در آن ایام یعنی بیست و دو سال پیش که مثل امروز در هر کوی و برزنی یک مؤسسه فرهنگی و یا آموزشگاه شبانه و عصرانه به چشم نمیخورد، و اگر بود معدود و انگشتشمار بود، آقای جلال برجیس، سازمان فرهنگی فروغ را با تأسیس یک آموزشگاه شبانه به وجود آورد. به طوری که با گذشت زمان روزی فرا رسید که در این آموزشگاه شبانه نزدیک به یک هزار و هشتصد نفر به امر تحصیل در کلاسهای مختلف آن مشغول بودند. از آن تاریخ به بعد با همت و پشتکار بنیانگذار این مؤسسه یعنی سازمان فرهنگی فروغ توسعه و گسترش یافت تا اینکه در سال 1340 دبستان و در سال 1341 دبیرستان فروغ نیز به وجود آمد و علاوه بر این با ایجاد کلاسهای اول تا ششم ابتدایی و دوره اول و دوم دبیرستان برای بانوان و آقایان (عصر_شب) به گسترش کار این مؤسسه افزوده شد. در حال حاضر سازمان فرهنگی فروغ با کادر آموزشی خود که از شصت نفر دبیر و کارمند تشکیل شده، امر تحصیل بیش از دو هزار نفر دانشآموز دبستان و دبیرستان و بانوان و آقایانی که در آموزشگاههای عصرانه و شبانه آن شرکت میکنند عهده دار است. دبیرستان آن دارای آزمایشگاه طبیعی و فیزیک میباشد و از بین بیست و شش نفر دانشآموزان ششم ریاضی که در سال گذشته قبول شده بودند، بیست و پنج نفر آنان در کنکور دانشگاهها شرکت جسته و قبول شدهاند. آقای جلال برجیس مؤسس سازمان فرهنگی فروغ که کار فرهنگی خود را از سی سال پیش و از دبیری دبیرستان علیه شروع کرده است، قبل از سال 1326 به تشکیل کلاسهای اختصاصی نیز پرداخته، و بیمناسبت نیست بدانید که با ایجاد یک کلاس مبارزه با بیسوادی که امر تدریس آن را افتخارا و شخصا عهده دار بوده، توانسته است افرادی را به جامعه ما تحویل دهد که امروز در زمره اساتید به شمار میآیند. آقای برجیس در فرصتهایی که به دست آورده، طبع شعری که دارد، اشعاری سروده است که هنوز به طور جامع و کلی چاپ نشده. وی تصمیم دارد اگر در جهت توسعه کار فرهنگی که به عهده دارد، همکاری لازم با وی بنمایند، و زمین مناسبی در اختیار او گذارده شود، در سال تحصیلی آینده، به ایجاد یک کودکستان مجهز نیز مبادرت نماید.» (خبرهای روز اصفهان، ش 685، 9 تیر 1348)
گزارشی از مؤسسه فروغ 1349
«در سال تحصیلی گذشته 490 نفر دانشآموز دبیرستان و 260 نفر نوآموز در دبستان فروغ به تحصیل اشتغال داشتهاند. کادر آموزشی و اداری دبیرستان از 42 نفر و دبستان از 15 نفر تشکیل یافته است. عدهای از دانشآموزان فارغ التحصیل دبیرستان در دانشگاههای کشور قبول شدهاند. دبیرستان فروغ از سال 41 و دبستان آن از سال 40 آغاز به کار کرده است. قرضه بانکی: مؤسسه فرهنگی فروغ که از چند سال پیش دارای کلاسهای عصرانه و شبانه شده بود و از این راه سهم بزرگی در پیشرفت امور فرهنگی به دست آورده، در سال گذشته به علت رفتن شاگردان آن به کلاسهای شبانه مدارس دولتی تعطیل شد. و به ناچار کمکی که از درآمد این کلاسها به امور مالی دبستان و دبیرستان میشد، قطع گردید. نتیجه اینکه در این سال با توجه به اینکه مسئولان امور دبستان و دبیرستان و مؤسس آن در ایجاد تأسیسات فرهنگی فروغ بیشتر به جنبه معنوی و همکاری با دستگاه آموزش و پرورش شهر خود پرداخته، بیش از یک صد و پنجاه هزار ریال ضرر دیدند و به ناچار به منظور گشایش در کار مالی خویش، دست به عرضه بانکی زدند. آقای برجیس گفت در حال حاضر تنها مشکل کار ما نداشتن ساختمان اختصاصی است که اگر اداره اوقاف و یا به طریق دیگر زمینی در اختیار ما گذارده شود که بتوانیم متناسب با احتیاجات زمان دانشآموزان ساختمانی بنماییم، این مشکل حل خواهد شد.» (خبرهای روز اصفهان، ش 746، 23 شهریور 1349)آنجا
