به گزارش اصفهان زیبا؛ اعداد در فرهنگهای مختلف جایگاه خاصی دارند. اعداد خاصی در هر فرهنگی نماد پدیدههای مطلوب یا غیرمطلوب میشوند. عدد اربعین (40) ازجمله عددهایی است که در فرهنگ عرب جایگاه خاصی دارد.
در قرآن کریم واژه اربعین در جایگاههای متعددی استفاده شده است؛ مثلا در آیه ۱۵ سوره احقاف رشد کامل انسان در 40سالگی بیان شده است. حضرت موسی سه اربعین را پشتسر گذاشت: اربعین میقات، شفاعت و ضراعت که ماجرای طور در این اربعین رخ داد. در آیه ۱۴۲ سوره اعراف به این موضوع اشارهشده که حضرت موسی پس از ۴۰ روز نیایش با خداوند، امکان دریافت تورات را یافت؛ همچنین در آیه ۵۱ سوره بقره مشیت الهی بر این قرار گرفت که مردم بنیاسرائیل با ۴۰ روز غیبت پیامبرشان آزموده شوند. عذاب قوم موسی نیز ۴۰ سال سرگردانی در بیابان بود که در آیه ۲۶ سوره مائده بیان شده است. بنا بر آیه ۱۵ سوره احقاف هنگامیکه انسان لایق و باایمان به ۴۰ سالگی رسد، سه نعمت را از خداوند تقاضا میکند: «هنگامیکه به رشد برسد و به 40سالگی درآید، گوید پروردگارا! مرا توفیق ده تا شکر نعمتت را که بر من و پدرم و مادرم ارزانی داشتهای، بهجای آورم و اعمال صالحی انجام دهم که تو را خشنود سازد و فرزندانم را صالح کند.»
ازاینرو احتمالا عدد ۴۰ اسراری دارد. خدا در برابر اعمال نیک افراد 40ساله سه پاداش به آنان میدهد: بهترین اعمال آنها را میپذیرد یا بر اساس بهترین اعمالشان به دیگر اعمال آنها پاداش میدهد؛ همچنین از بدکاری و گناهان گذشته آنان میگذرد و نیز آنان را در میان اهل بهشت جای میدهد. 40سالگی نقطه عطفی در زندگی بشر است و در احادیث آمده که اگر کسی به ۴۰ سالگی برسد و خیر او بر شر او غلبه پیدا نکند، باید برای دوزخ آماده شود.
واژه اربعین در روایات
در روایات متعددی واژه اربعین استفادهشده است؛ مثلا بنا بر نقل ابنبابویه، حضرت آدم پس از خوردن از درخت ممنوعه ۴۰ روز گریست یا پس از نزول عذاب بر قوم نوح ۴۰ شبانهروز باران شدیدی بارید. شیخ کلینی در روایتی مهلتی را که به فرعون برای توبه و بازگشت دادهشده، ۴۰ روز نقل کرده است؛ همچنین روایتی از پیامبراکرم(ص) با این مضمون نقل شده است که هرکس ۴۰ روز خود را برای خدا خالص کند، چشمههای حکمت از قلب و درونش میجوشد و بر زبانش جاری میشود. امامصادق(ع) در حدیثی فرمودند: «هرکس ۴۰ صبح دعای عهد بخواند، از یاوران قائم ما باشد و اگر پیش از ظهور آن حضرت بمیرد، خداوند او را از قبر بیرون آورد تا در خدمت آن حضرت
باشد.»
زیارت امامحسین(ع) در اربعین
عظمت مصیبت واردشده بر امامحسین(ع) چیزی نیست که بر کسی پوشیده باشد. از میان تمام ائمه تنها امامحسین(ع) بود که بهصورت علنی و در مقابل هزاران نفر به شهادت رسید؛ ازهمینرو عزاداری برای ایشان اهمیت ویژهای دارد؛ لذا ائمه بعد از امامحسین(ع) به روشهای مختلف سعی در زنده نگهداشتن این حادثه عظیم داشتند که یکی از شیوههای آن، ترویج عزاداری برای امامحسین(ع) بود. ازسویدیگر عدد ۴۰ در سیروسلوک بهسوی خدا دارای اسراری است. خلوص قلب و اخلاص عمل و جوارح در ۴۰ شبانهروز و پرهیز از لغزش و گناه سبب صفای روح و بهره بردن از فیوضات معنوی خواهد شد.
زیارت سیدالشهدا در روز اربعین نیز از نشانههای ایمان و از مختصات شیعه است. افرادی که در این مراسم شرکت میکنند، بهعنوان زائر یا خدمترسان، هدف و انگیزهای الهی در سر داشته و به عشق سالار شهیدان پای در این راه میگذارند و تجلی این عشق واحد باعث ایجاد تحول درونی در آنان میشود.
ماهیت سلوکی مراسم اربعین حسینی
مراسم اربعین از آغاز تا انتها ماهیت سلوکی دارد. فردی که از ابتدای مسیر، ترک خانه، کار و وطن کرده تا به عشق امامحسین(ع) در این مراسم شرکت کند، قطعا به نفس خویش و بیدارکردن آن نسبتبه معشوق توجه داشته است. او با ترک خانواده و دیگر داراییهای انسانی، گویی درون خود را از وابستگیها و تعلقات مادی خالی کرده است.
او سپس در برگزاری مراسم اربعین با تفکر، تدبر و توجه به مضامین ادعیه، اذکار و اتفاقهای روز عاشورا و پسازآن، درون خود را به زیورهای اخلاقی میآراید و با ایجاد حس همدردی با اهلبیت(ع) در مسیر نجف تا کربلا، سعی بر ایجاد انس و الفت بین خود و خاندان وحی دارد. مرحله چهارم در سلوک عرفانی اربعین، فنا و بقاست. فرد در رسیدن به این جایگاه آثار وجودی خود را ازجمله سخن و حرکات لغو، کنار میگذارد و متخلق به آثار وجودی معشوق میشود. زائر امامحسین(ع) نیز در رسیدن به کربلا و پس از طی این مراحل به میزان استعداد و ظرفیت خود، هنگام رسیدن به حرم مطهر جز اباعبداللهالحسین(ع) چیزی نمیبیند و بسته به ظرفیت خود از چند ثانیه تا چند دقیقه و برای برخی بهطور دائم در حالت فنا و بقا قرار میگیرد.
