به گزارش اصفهان زیبا؛ به دلیل شرایط خوب اقتصادی و اجتماعی که در دهه چهل در شهر اصفهان اتفاق افتاد، جمعیت زیادی از هر سو به این شهر روی آوردند؛ بنابراین مدیران شهری برای تأمین مسکن جمعیت جدید، بر اساس طرح جامع «ارگانیک» که دشتهای شمال شهر را برای گسترش شهر در نظر گرفته بود، ایجاد محلهها و شهرکهای جدید در شمال شهر را در دستورکار قرار دادند؛ اما بر خلاف امروز این وظیفه را بخش خصوصی واقعی بهعهده گرفت؛ چراکه در آن روز بخش خصوصی آنقدر قوی بود که میتوانست یک شهرک را با تمام امکانات و طرحهای روز بسازد و تحویل مردم دهد.
یک سال بعد از کلنگزنی ملکشهر، شرکت «خانه اصفهان» برای ساخت شهرکی در شمال شهر و در جنوب غرب ملک شهر اعلام آمادگی کرد. حاصل کار این شرکت احداث شهرکی زیبا و مدرن در اطراف اصفهان بود که در دهه پنجاه بخشی از جمعیت شهر را به خود جذب کرد. اینک داستان پیدایش خانه اصفهان را از دو منبع جستوجو میکنیم: مصاحبه با هوشنگ پوریایولی، از مسئولان شهرداری در همان زمان و دیگر از روزنامه اصفهان که گزارش مفصلی از افتتاحیه و کلنگزنی شهرک را منتشر کرده است.
در جنوبغربی ملکشهر، شهرک خانهاصفهان قرار دارد. کلنگزنی این شهرک یک سال بعد از ملکشهر، یعنی در فروردین 1353 انجام شد. «طرح ارگانیک احداث خانهاصفهان را پیشبینی میکنند و انجام این پروژه را به شرکت دیگری میدهند که سرانجام خانهاصفهان ساخته میشود. شخصی به نام مهندس مرتضوی، مهندس شرکت خانه اصفهان، در اصفهان بود. این شرکت در چندین شهر مشابه این شهرکها را درست کرده بود؛ مثل خانه تبریز، خانه شیراز…» (پوریایولی، 1403).
گزارش کلنگ زنی پروژه حاوی اطلاعات ذیقیمتی راجع به این شهرک است. در این زمان استاندار اصفهان، غلامرضا کیانپور است. در زمان احداث شهرک قرار بود تعداد 22هزارو500 واحد مسکونی در آن ساخته شود. زمینهایی به مساحت 500 تا 1000 متر برای هر واحد مسکونی ویلایی در نظر گرفته شده بود. اینک گزارش افتتاحیه: «نخستین کلنگ طرح شهرسازی شرکت خانهاصفهان طی مراسمی بهوسیله آقای کیانپور، استاندار استان اصفهان، به زمین زده شد.
در این مراسم تیمسار سرلشکر برومند، فرمانده مرکز توپخانه و موشکها، شهردار، رئیس انجمن شهر و چند تن از مدیران کل و رؤسای سازمانهای اداری و انتظامی و عدهای از طبقات مختلف مردم اصفهان شرکت داشتند. در آغاز این مراسم، آقای مجید اعلم درباره این طرح گزارشی داد و اظهار کرد: در اجرای سیاست عمومی دولت دایر بر گسترش برنامههای عمران شهری و تهیه مسکن که یکی از ضروریات اولیه هر جامعه روبهتوسعه و مترقی است، شرکت خانهاصفهان در 4 تیر 1352 تأسیس شد و فعالیتهای خود را در جهت وصول به این هدف آغاز کرد. شرکت خانهاصفهان با توجه به اینکه شهر تاریخی اصفهان به دلیل ویژگیهایی که ازنظر صنعتی، اقتصادی و کشاورزی دارد، بهعنوان یک قطب حساس، نیروی انسانی بیشتری را به خود جذب میکند و تراکم جمعیت را بهسوی خود میکشاند، اولین پروژه شهرسازیاش را با درنظرگرفتن نزدیکی به مرکز شهر و دسترسی آنان به محل کار و درعینحال دوربودن از سروصدا و ترافیک و آلودگی غیراجتنابپذیر شهر، در زمینی به مساحت یکمیلیون و400هزار مترمربع در قریه کوجان، چهارکیلومتری شهر اصفهان، به مرحله اجرا درآورد.
پروژه شهرک خانهاصفهان از هشت ماه پیش آغاز شد و گروهی از مهندسان طراح و شهرساز ایرانی و خارجی در تهیه این طرح شرکت داشتند. این پروژه به تصویب شورای عالی شهرسازی رسیده و در کمیسیون ماده 5 شهرسازی اصفهان مورد تأیید قرار گرفته است. پروژه شهرک خانهاصفهان با درنظرگرفتن مدرنترین پدیدههای شهرسازی امروز و با درنظرداشتن کلیه ضوابط شهرسازی تا آنجایی که امکانپذیر بوده، معماری اصیل تاریخی اصفهان در آن رعایت شده است.
این شهرک برای حدود 22هزارو500 واحد مسکونی طرحریزیشده است که قسمت عمده آن به ویلاهای مسکونی یک یا دوطبقه اختصاص دارد و مساحت پلاکهای زمین از 500 تا یکهزار مترمربع در نظر گرفته شده است. در مرکز شهرک که منطقه تجاری اصلی خواهد بود، ساختمانهای هتل، سینما، بانک، سوپرمارکت، مغازه و سایر مراکز مورداحتیاج یک شهر مدرن ساخته خواهد شد. بر اساس طرح این شهرک مدرن، آپارتمانهای چهارتا 20طبقه در دو منطقه نزدیک مرکز شهر مجزا از واحدهای مسکونی تکفامیلی ساخته میشود و کلیه واحدهای مسکونی در کنار خیابانهای فرعی که دارای دوربرگردان است، قرارگرفتهاند.
حدود 300هزار مترمربع از کل اراضی به خیابانهای شهرک اختصاص داده شد که از خیابانهای فرعی 12 متری تا بلوارهای 46 متری تشکیل شده است. شهرک خانهاصفهان به چندین منطقه اصلی تقسیمشده که در هر منطقه پارک و فضای سبز کافی و مغازههای تجاری که احتیاجهای روزمره ساکنان را تأمین کنند، در نظر گرفتهشده است؛ همچنین مدارس مختلف، درمانگاه، تأسیسات ورزشی و سایر مراکز مورداحتیاج عمومی احداث خواهد شد. طرحهای آبرسانی، دفع فاضلاب و برقرسانی طبق قراردادهای منعقده، همزمان با اجرای این پروژه شروع خواهد شد و ساکنان این شهرک از کلیه سرویسهای شهری مدرن استفاده خواهند کرد.
در این شهر یکهزارو250 واحد ویلایی و یکهزار دستگاه آپارتمان ساخته میشود. از آپارتمانهای مذکور 650 دستگاه چهارطبقه و 350 دستگاه آن 10 تا 20طبقه خواهد بود. این شهر دارای پنج محله است که در هر یک از بخشهای آن دوهزار نفر زندگی خواهند کرد. در پایان این مراسم نخستین کلنگ ساختمان شهرک خانهاصفهان بهوسیله آقای کیان پور به زمین زده شد» (اصفهان، ش 3176، 27 فروردین 1353). البته بعدها هوانیروز به ساخت یک مجموعه مسکونی در اطراف خانه اصفهان اقدام کرد. این مجموعه مسکونی با صدها خانه امروز تخلیه شدهاند.
از خلال دادههای ذکرشده در بالا معلوم شد در دهه پنجاه مدیران شهری اصفهان بر اساس طرح جامع ارگانیک، شمال شهر را به شهرکسازی و اسکان سرریز جمعیت اختصاص داده بودند. بدین لحاظ در این دهه، سه شهرک ملکشهر، خانهاصفهان و شاهینشهر افتتاحو مجتمع مهندسان رباط احداث شد. با احداث آنها نقشه شهر شاهد تغییراتی شد. محدوده شهر به سمت شمال رفت و در دشت هموار شمال شهر که چسبیده به دشت برخوار است، انسان سکونت اختیار کرد. شهرک خانهاصفهان هماکنون از محلههای مرغوب اصفهان است و بعد از گذشت نیمقرن هنوز شهرت و اعتبار خود را دارد.
