به گزارش اصفهان زیبا؛ با گسترش هزاران شبکه رسانهای در جهان کنونی، اخبار و مطالب در کسری از ثانیه در جهان منتشر و به ذهن و فکر مخاطبان شلیک میشوند. نوع کیفیت بیان رسانه بسیار اهمیت دارد؛ بنابراین اگر مطلب یا سخنی با شدت کم یا زیاد منتشر شود، میتواند تبعات زیادی به همراه داشته باشد که مرزهای کشورها را میتواند جابهجا کند.
توانایی شناسایی و ارزیابی منابع معتبر و غیرمعتبر، از جمله مهمترین مهارتهای سواد رسانهای است که شامل بررسی اعتبار منابع خبری، شناسایی ناشران قابلاعتماد و تحلیل صحت اطلاعات منتشرشده است. شناخت منابع معتبر به فرد این امکان را میدهد که از اطلاعات دقیق و مستند بهرهبرداری و از محتوای نادرست و جعلی دوری کند.
دراینبین اگر افراد جامعه سواد رسانهای نداشته باشند، قدرت تشخیص واقعیت را ندارند و میتوانند تحت تأثیر شایعات کذب، دچار هیجانات زودگذر شوند و تصمیمات بینهایت سطحی را بگیرند.
این نوع تصمیمها میتواند صدمات و مخاطرات زیادی به ساختار جامعه و امنیت مردم وارد کند که گاهی جبرانناپذیر است. حتی در جریان وقوع سانحه یا حادثهای، نوع زاویهای که رسانه به آن میپردازد میتواند در نوع موضعی که مردم میگیرند، نقش بسزایی داشته باشد.
امروز موضوعی مانند نبرد سخت غزه و لبنان و ترور شهید مقاومت سید حسن نصرالله را شبکههای رسانهای در سراسر جهان از زوایای مختلفی بررسی میکنند. ممکن است در وهله اول همه این زوایا بیان درستی داشته باشند، اما تنها فردی که دارای سواد رسانهای است میتواند تشخیص دهد که کدام رسانه به واقعیت نزدیکتر است و کدام قصد پوشش خبری غیرواقعی دارد.
باسواد رسانه میداند که در موضوع حمله وحشیانه صهیونیستها به لبنان و فلسطین، خبر و محتوایی باورپذیر است که از منابع رسمی نشر و بازنشر شده، نه متن و تصاویری که از منابع مجازی درز کرده و به شبکههای مختلف راه یافته است؛ چرا که جنگ، تنها مختص به عرصه نظامی و فیزیکی نیست و رسانه و تولید محتوا خود دراینبین نوعی نبرد محسوب میشود که با شناخت و رصد دقیق آن میتوان درست و نادرستها را تشخیص داد و برای دیگران هم تبیین کرد.
سواد رسانهای مجموعه چشماندازهایی است که فرد برای استفاده از محتوا و پیامهای رسانهای به کار میگیرد. سواد رسانهای یکی از انواع سوادهاست که بیشتر با سوادهای دیداری، تحلیلی و اینترنتی در ارتباط است. با ایجاد و گسترش رسانههای سمعی و بصری، این مفهوم به وجود آمد و با گسترش شبکههای اجتماعی، دارای مفاهیم و ابعاد گستردهتر و پیچیدهتری شد.
سواد رسانهای یک نوع درک متکی بر مهارت فردی است که میتوان بر اساس آن انواع رسانهها را از یکدیگر تمییز داد، انواع تولیدات رسانهای را از یکدیگر تفکیک و شناسایی کرد. این نوع تفکیک و شناسایی این روزها در بحبوحه نبرد جبهه وسیع مقاومت با اسرائیل جنایتکار بهخوبی نمایان و هویداست تا جایی که گاهی مشاهده میکنید محتواهایی از اعراب منتشر میشود که رخداد تلخ اخیر را به گردن ایرانی میاندازد که البته خود مرکز و منبع اصلی صدور مقاومت و تفکر پایداری در برابر ظلم و ظالم است؛ بنابراین مخاطب باسواد میتواند با یک تحقیق و جستوجوی ساده، بفهمد که تولیدکننده محتوا چه هدفی را دنبال میکند و در این هیاهو به دنبال چیست.
همچنین سواد رسانهای علاوه بر توانایی خواندن و نوشتن، به دنبال ایجاد توانمندی تحلیلی و ارزشیابی پیامها و ایجاد قدرت تولید، انتشار، اشاعه و انتقال اطلاعات به دیگران در قالبهای مختلف است. درواقع، سواد رسانهای در رسانههای جمعی میتواند همانند اشکال گوناگون زبان دیداری و نوشتاری مورداستفاده قرار بگیرد؛ بهگونهای که رسانههای جمعی با تولید نشانههای گسترده شنیداری و دیداری میتوانند در توانایی تحلیلی و ارزشیابی پیامها و انتقال اطلاعات مربوط به حفظ مخاطبان رسانهای خود، کمک شایانی کنند.
سواد رسانهای بهمثابه یک حوزه بینرشتهای، به واکنش لازم به محیط ارتباط الکترونیکی پیچیده، فراگیر و دائمالتغییر سده ۲۱ تبدیل شده است. تفکر انتقادی مهارتی است که هر فردی برای پیشرفت در دنیایی که در آن زندگی میکنیم نیاز به کسب آن دارد. مهارتهای تفکر انتقادی، افراد و اقشار مختلف را قادر میسازد تا از تعصبات موجود در ذهن خود به دلیل تأثیرات اجتماعیسیاسی جامعهای که در آن زندگی میکنیم خلاص شوند.
از آنجایی که ما با اطلاعات زیادی روبهرو هستیم، فیلتر کردن اطلاعات دقیق، قابلاعتماد و مرتبط برای گروههای مختلف بهویژه نوجوانان و جوانترها سختتر میشود. ازاینرو، این ردههای سنی باید بر این مهارت برای رد اطلاعات تعصبآمیز تسلط یابند. این به آنها در گسترش دانش و درک و همچنین درک آنها از موضوعات مختلف کمک میکند. علاوه بر این، با کمک این مهارت، آنها توانمند میشوند تا دادهها را به شیوهای بهتر دریافت کنند و از رسانهها به شیوهای سازنده و مسئولانه استفاده کنند.
استفادهای که تنها با همین مهارت است که سرانجام بهتری خواهد یافت و اگر با این مهارتها همراه نباشد همانگونه که در ابتدای نوشتار نوشتیم، مخاطراتی برای جامعه و مردمانش به همراه خواهد آورد. در این فضای خاکستری این فرد باسواد رسانه است که میتواند حق و باطل را تشخیص دهد و از آفتها و پیچیدگیهای دنیای امروز مصون و محفوظ بماند.
