بعد از تجربه ساخت «خسته نباشید» و «سد معبر» محسن قرائی پروژهای بزرگ را برای اثبات خودش در سینمای ایران جلوی دوربین برده است. پروژهای جاهطلبانه و پرخرج که روستایی در آن به صورت کامل برای فیلمبرداری طراحی و ساخته شده است و ستارههای سینما در یکی از بهترین ترکیبهای بازیگران فیلمهای چند سال اخیر در کنار هم قرار گرفتهاند. شاید در یک دهه اخیر تنها در فیلمهای اصغر فرهادی میتوانستیم چینش درست بازیگرانی را در کنار هم ببینیم و فیلمهای دیگر از ستارهها به عنوان ماکتهایی برای فروش استفاده میکردند.
فیلمهای جشنواره امسال، دربردارنده نگاه ویژهای به مسئله زنانگی و مادرانگی بود. در این نوشتار به سه مورد از این فیلمها خواهیم پرداخت.
کارگردان فیلم کاوه صباغ زاده بعد از فیلم «ایتالیا ایتالیا» این بارهم با کمدی رمانتیکی دیگر پا به عرصه هنر میگذارد که روایتهای شیرینی را از عاشقانهای آرام در قالب فانتزی ارائه کند. او که پیشتر عنوان کرده بوده علاقهای به فیلمهای چرک ندارد در این اثر سعی بر این داشته تا مخاطبین از دریچه فیلمش به رؤیاهای خود نظاره کنند.
حالا و با نمایش فیلم «ابلق»، میتوان این ادعا را محکمتر مطرح کرد که کارنامه سینمایی «نرگس آبیار» به دو فصل مختلف تقسیم میشود: فصلی که داستان محدودتر و فردیت اندکی برای «تغییر» دارد و فصل دومی که بیشتر بیگپروداکشن است با مثلث بازیگران تعیینکننده. «ابلق» اگرچه تکمیلکننده آزمونوخطای جدید کارگردانش است اما به کلاژی تبدیل شده که نشانههای واضحی از تمام داشتههای سینمایی قبلی کارگردانش را در خود میبیند.
زالاوا فیلم اول ارسلان امیری ادامه جریانی در فیلم سازی چند سال اخیر سینمای ایران است که داستانی را در یک موقعیت تاریخی (عموما دوران پهلوی دوم) با بنمایههایی نظیر دلهره، معما و ترس تعریف میکند. سرآمد این فیلمها و به نوع آغاز کننده آن در یک دهه اخیر فیلم «اژدها وارد میشود» مانی حقیقی است که با استفاده از کتاب ملکوت بهرام صادقی و اتفاقی تاریخی فیلمی دلهرهآوری را میسازد. بعد از آن نمونه موفق این عرصه فیلم «سرخپوست» به کارگردانی نیما جاویدی است که موفق میشود موقعیتی دلهره آور را با پیرنگی عاشاقانه درهم بیامیزد.
سیونهمین دوره جشنواره فیلم فجر از چهارشنبه در اصفهان کلید خورد تا طی هشت روز، تمامی فیلمهای این دوره در سه سینمای ساحل، سیتیسنتر و فلسطین به روی پرده برود. اطلاعاتی که «سمفا» از میزان مشارکت مردمی در شهر ما گزارش داده، حاکی از استقبال پرشور مخاطبان سینمادوست است. استقبالی که طی دورههای قبل، عموما در نیمه دوم جشنواره صورت میپذیرفت، اما اینبار به دلیل پخش تنها یکباره فیلمها و عدم تخصیص سانسهای فوقالعاده، مخاطبان را واداشته تا از نخستین روز به تماشای فیلمها نشسته و میزان مشارکت را بالا ببرند.
روشن داستان انفعال و اختگی است. داستان مردی که میخواهد بازیگر شود اما قواعد بازی زندگی خودش را گمکرده است. روشن (با بازی رضا عطاران) زندگیاش را باخته است. مریم (با بازی سارا بهرامی) همسرش او را ترک کرده و به دنبال گرفتن حضانت دخترشان است. صاحبخانه اجارههای عقبافتادهاش را میخواهد و به دنبال فرصتی برای بیرون ریختن اسباب و اثاثیه او است و خانهای که تمام داروندارش را در آن سرمایهگذاری کرده هنوز تمام نشده است. روشن مدام دستوپا میزند. دستوپا زدنی که باعث میشود بیشتر در این منجلاب فرورود.
فیلمهای این سالهای سینمای ایران فراتر از بحثهای سینمایی میتواند آینه تمام نمایی از سینمای روبهزوال ایران در تمام بخشها باشد. سینمای ورشکستهای که در سال رکود جهانی، تعطیلی و ورشکستگی صنعت سینمای بسیار از کشورها همچنان فیلمهای میلیاردی پرشمار میسازد. فیلمهایی که حتی فرصت اکران را هم به دست نمیآوردند و فروششان اندازه دستمزد بازیگران هم نمیشوند. بااینحال سالها است که مسئله اکران نیست مسئله مسابقه هزینه کردن پولهایی است که از خارج از جریان سینما به فیلمها تزریق میشود و به دنبال اهداف خاصی میگردد. پولهای کثیفی که قرار است با وارونه نشان دادن حقیقت به تثبیت وضع موجود کمک کنند.
تا همین یک ماه پیش مشخص نبود در سالی که کرونا همچنان به تاختن ادامه میدهد، آیا بزرگترین رویداد سینمایی کشور اجرا خواهد شد یا خیر. وقتی شیب شیوع کرونا نزولی و وضعیت کرونایی بسیاری از استانها به زرد و آبی تبدیل شد، در روزهای ابتدایی بهمن، مجوز برگزاری جشنواره فجر نیز صادر شد. مجوزی که پیرو آن، فیلمها علاوه بر اهالی رسانه و منتقدان، برای مردم نیز نمایش داده میشدند؛ اتفاقی که از همان زمان، موافقان و مخالفان بسیاری را به خود دید.اما حالا با تداوم وضعیت زرد و آبی کرونایی در کشور، این جشنواره از روز گذشته در مراکز بسیاری از استانهای کشور نیز رونمایی شده تا بزرگترین رویداد سینمایی کشور که خیلیها از لغوشدن قطعی آن سخن میگفتند، حالا تقریبا به روال سالیان گذشته برگزار شود.
یازدهمین جشنواره فیلم فجر اصفهان همزمان با سیونهمین جشنواره فیلم فجر از پانزدهم تا بیست و دوم بهمن ماه در دو پردیس سینمایی ساحل و سیتیسنتر برگزار میشود. جشنواره فیلم فجر برخلاف بسیاری از جشنوارههای فیلم در سال جاری که به دلیل شیوع ویروس کرونا با چندماه تأخیر و بعضا بهصورت توأمان آنلاین و فیزیکی برگزار شد، قرار است بدون هیچ تغییر زمان و در موعد مقرر نهتنها در تهران که در استانها هم برگزار شود؛ اتفاقی که باعث نگرانی بسیاری از فعالان فرهنگی و درمانی کشور شده است. در این میان اما مدیران و متصدیان جشنواره و مدیران جشنوارههای استانی با وعده حفظ سلامت مخاطبان و رعایت حداکثری پروتکلهای بهداشتی برگزاری جشنوارهای مناسب با شرایط کرونایی را نوید میدهند. گفتنی است؛ در یازدهمین جشنواره فیلم فجر اصفهان 16 فیلم در بخش سودای سیمرغ به نمایش درمی آید.
روزهای ابتدایی اسفند 98؛ زمانی که کرونا، مهمان ناخوانده ما ایرانیها شد و نخستین تبعاتش را در زمینه شــغـلــی، بر ســیــنــمــا و سینماگران گذاشت. سینماها بهعنوان نخستین پــایــگاههــای اجتمــاعی، تعطیل و گروههای فیلمبرداری از ادامه کار منع شدند. درحالیکه همه چشم به بازگشایی سینماها و ادامه فعالیتها در روزهای آخر اسفند داشتند، اما این خوشبینی، برای گروههای فیلمبرداری تا اردیبهشتماه و برای سینماداران تا تیرماه امسال بهطول انجامید.
سی و هفتمین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران که در آبانماه آغاز شده بود، بعد از چندماه قرار است با اکران آنلاین فیلمها به کار خودش پایان دهد. جشنوارهای که امسال به دلیل همهگیری کرونا به دو بخش تبدیل شد. بخش اول مربوط به کارگاههـــا و نشستهای تخصصی بود که در همان مقطع در فضای مجازی برپا شد و بخش نمایش فیلمها که حالا با رضایت درصد قابل توجهی از فیلمسازان برای اکران آنلاین، قرار است از ۱ تا ۵ بهمن ماه از طریق سامانههای اینترنتی هاشور (خانه جشنواره)، وُدیو و تیوال برگزار شود.