شهرسازی حول محور «مادی‌ها»!

بدون تردید عناصر طبیعی در هر شهر از عوامل اثرگذار بر شکل و شمایل فضای شهری و نحوه شکل‌گیری آن هستند. عناصری مانند رودخانه‌ها، دریاچه‌ها، درختان و در شهری همچون اصفهان «مادی‌ها» که از دیرباز از عناصر اصلی و مهم این شهر بوده‌اند و شهر بر مبنای مسیر جریان آنها شکل گرفته است، در روند ساماندهی فضای شهر نقشی مهم و موثر دارند.

ماجرای جدایی پل شهرستان از زاینده‌رود

وقتی به بازدید پل تاریخی شهرستان در شرق اصفهان بروید، می‌بینید پل بر روی یک دریاچه قرار گرفته است و رودخانه از جایی آن‌سوتر می‌گذرد. از خود می‌پرسید با این شرایط وجود پل دیگر چه فایده‌ای داشته است؟ آیا رودخانه مسیر خود را عوض کرده است؟ این فرایند در چه زمانی اتفاق افتاده است؟ به دست بشر بوده یا آن‌که به‌طور طبیعی این تغییر مسیر اتفاق افتاده است؟ مجموعه اسنادی که در زیر می‌آید به ما نشان می‌دهد، داستان به صدها کیلومتر آن‌طرف‌تر، یعنی غرب، بازمی‌گردد؛وقتی سد زاینده‌رود احداث و طرح‌هایی برای آبیاری بهتر شرق اصفهان به وسیله سازمان آب‌منطقه‌ای ریخته شد.

آب از سرمان گذشت!

«گاوخونی» من کو؟!

جایی در خم رودخانه که رمل و آسمان و آبِ وامانده از رفتن و بوی لجن مشام و دیده را مشغول می‌کرد و دیگر خبری از شکوه طبیعی و تاریخی گاوخونی در کتاب‌های تاریخ و جغرافیا و ادبیات و عکس‌ها و فیلم‌های مستند وجود نداشت، همه‌چیز تبخیر شده و به آسمان ورزنه رفته بود! شنیدن آخرین نفس‌های مرداب بسیار ناراحت‌کننده بود، اما نشان می‌داد که در روزگاری نه‌چندان دور، طبیعت گاوخونی چه عظمت و شکوهی داشته است: روزی قشلاقگاه شازده‌های قجری بوده و روز دیگر واحه آمریکایی‌ها و طی قرن‌ها نان‌وآب اهل این سرزمین کویری را تأمین می‌کرده است. در یک دهه گذشته، هر بار برای بهانه‌هایی کوچک به شهرهای در مسیر رودخانه و مردابش سرزده، ورزنه و کویر و آنچه را پیرامون آن می‌شناختم تماشا کرده و به چشم می‌دیدم که چگونه رود کف به لب آورده و له‌له می‌زند.

حاشیه زاینده رود یا ساحل سِن (3)

«دیروز عصری برای گردش در حاشیه رودخانه از حوالی مدرسه چهارباغ حرکت می‌کردم. بدیهی است در هنگام عصر در خیابان چهارباغ، آلات نقاله مخصوصا درشکه در ایاب و ذهاب است و در هر درشکه کرایه، شاید در ده، شش تا حامل زنان می‌باشد. بر حسب تصادف در طول خیابان چهارباغ قبل از انحراف به طرف جاده کنار رودخانه زاینده‌رود، چندین درشکه متعاقب یکدیگر مملو از زنان ایرانی را دیدم» (اخگر، شماره 245، آذرماه 1308 شمسی).

حاشیه زاینده‌رود یا ساحل سِن (1)

«عصرها در حاشیه رودخانه، طرف باغ جنت، هیچ برای تفریح و تفرج می‌روید و آن مناظر زیبای عالم طبیعت را که دست قدرت پروردگار نصیب شهر اصفهان و ما ملت قدرناشناس کرده است، می‌بینید؟ آری کیست که آن دورنمای پل‌های مارنان و سی و سه چشمه با درختان سر در هم کشیده، بیشه‌های پهناور و آن امواج آب‌های رودخانه که این ایام تمام سطح بستر زاینده‌رود را پوشانده و زیباترین مناظر را در نظر ناظران جلوه‌گر می‌سازد، او را مجذوب خود نساخته باشد؟ همه کس طرف عصرها و حوالی غروب آفتاب در اثر کارها و مشاغل روزانه خود، خسته شده و میل دارد ساعتی را در گشت و تفرج گذرانده، دماغ فرسوده خود را با هوای روح‌پرور کنار رودخانه، از خستگی‌های روزانه دمی آسوده دارد. لابد شما نیز گاهی منفردا و گاهی با رفقای خود حرکت کرده، وارد چهارباغ شده و از آنجا به طرف باغ جنت سرازیر می‌شوید»(اخگر، شماره 96، فروردین 1308).

زاینده‌رود به روایت نشنال‌جئوگرافیک

روایت تصویری از شب‌های پرشور زاینده‌رود پرآب و سی‌وسه‌پل باشکوه در صفحه نشنال‌جئوگرافیک، این هفته توجه شماری از کاربران اینستاگرام را به خود جلب کرد. این عکس که در روز عشاق منتشر شد، 12سال پیش توسط سیمون نورفولک گرفته شده؛ عکاسی که می‌گوید هدفش این است که مردم با دیدن عکس‌هایش آن‌قدر عاشق دنیای واقـعـی پـــیـرامـونشــان شونـد کـه بــرای حفاظتش بجنگند!

سامان‌دهی حریم زاینده‌رود در خوانسار

فرماندار خوانسار گفت: پروژه سامان‌دهی حریم و بستر رودخانه خوانسار در مسیر روستای تیدجان به صورت دیوارکشی سنگی با دو میلیارد و دویست میلیون تومان به طول پنج هزار و ۵۰۰ متر مکعب در مدت زمان شش ماه اجرا شد.

آب خلیج‌فارس برای اصفهان

کشنبه این هفته و در جلسه علنی صد و پنجاه و ششم، اعضای شورای اسلامی شهر اصفهان با لایحه «تأمین پرداخت مرحله اول سهم افزایش سرمایه شهرداری اصفهان در شرکت تأمین آب صفه به میزان 53 میلیارد و 800 میلیون تومان» موافقت کردند. این شرکت کارهای مطالعاتی و زیربنایی انتقال آب خلیج‌فارس به اصفهان را برای تأمین آب شرب و صنعت بر عهده دارد. بدین‌ترتیب با تصویب اعضای شورای شهر و در صورت تأیید فرمانداری، شهرداری اصفهان نیز در یکی از طرح‌های انتقال آب به نصف‌جهان به صورت سرمایه‌گذاری در شرکت تأمین آب سهیم می‌شود.

در 2021 عاشق اصفهان شوید!

سرویس سفر نیویورک‌تایمز فهرست 52مقصدی که باید در سال 2021 عاشقشان شویم را اعلام کرده است و اصفهان نماینده ایران در این لیست است با روایتی شخصی و احساسی از یکی از خوانندگان ایرانی این رسانه که در واشنگتن متولد شده و در دالاس زندگی می‌کند. هر سال این رسانه در ماه ژانویه لیست 52 مقصدی که باید در سال جدید برویم (52 placed to go in …) را معرفی می‌کرد؛ اما امسال که همه مقاصد گردشگری دنیا متأثر از کرونا هستند، از خوانندگانش خواسته مقاصدی را معرفی کنند که موجب خرسندی‌شان می‌شوند، الهام‌بخششان هستند و فکر‌کردن به آن‌ها برایشان آرامش‌بخش است.

تبلور هویت دانشجویی در « زاینده‌رود»

چهارمین دوره جشنواره سراسری دانشجویی داستان کوتاه زاینده‌رود به همت معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی واحد اصفهان و با همکاری سازمان فرهنگی، اجتماعی و ورزشی شهرداری اصفهان در بخش‌های «زاینده‌رود»، «آزاد»، «داستان کوتاه کوتاه» و بخش ویژه «دانشجویان ایرانی خارج از کشور» برگزار می‌شود. جشنواره سراسری دانشجویی داستان کوتاه زاینده‌رود جشنواره‌ای دوسالانه است که امسال به دلیل همه‌گیری ویروس کرونا به شکل مجازی برگزار خواهد شد و تا اول اسفندماه پذیرای داستان‌های کوتاه دانشجویان است. برای اطلاع از روند برگزاری و جایگاه این رویداد ، با سیاوش گلشیری دبیر چهارمین دوره جشنواره گفت‌وگو کردیم.

اصفهان آن روزها

حالا که آذر ماه است و زرد و نارنجی‌های برگ‌های پاییزی تمام شهر را رنگ‌آمیزی کرده‌اند، در بررسی صفحات روزنامه اخگر، به سراغ شماره‌های ماه آذر رفتم تا ببینم در آن سال‌ها که اصفهان بسیار بیشتر از امروز به هویت باغ شهری‌اش نزدیک بوده و حاشیه زاینده رود با انبوه بیشه‌زارهای ناشناخته تعریف می‌شده است، حال و هوای پاییز چگونه بوده است. اما پس از خواندن متوجه شدم میان پاییز ما و پاییز آن‌ها، چه بادها و باران‌ها و برف‌هاست که از میان رفته‌اند!