مسجد جامع جورجیر میراث ملی اصفهان پارکینگ موتورسیکلت‌ها

جان سردر تاریخی جورجیر که نامش در فهرست میراث ملی ایرانیان به ثبت رسیده، در خطر است. میراث گران‌قدری که شاهکاری از معماری رازی است به جای آن که با لحاظ‌کردن اصول حفاظتی در معرض دید عموم قرار بگیرد، به محلی برای پارک موتورسیکلت‌ها تبدیل شده و هر عابری به راحتی می‌تواند بر کالبد این میراث گران‌بها دست بکشد یا موتورش را به دیواره ارزشمند هزارساله بنا تکیه بدهد و فرسایشش را رقم بزند. به نظر می‌رسد به‌سرعت باید از این سردر تاریخی هم به روشی مشابه روش حفاظت از محراب اولجایتو در مسجد جامع عتیق اصفهان، حفاظت صورت بگیرد و با افزایش آگاهی عمومی نسبت به ارزش‌های این میراث از تخریبش جلوگیری و برای معرفی‌اش تلاش شود.

نمایی متفاوت از باغ ارم

باغ ارم یک نمونه باغ ایرانی است که به همراه باغ چهلستون اصفهان و باغ فین کاشان و شش باغ دیگر در سال 2011 نامش در فهرست میراث جهانی بشر به ثبت رسیده است. باغی که در این سال‌ها به‌عنوان موزه گیاه‌شناسی، میزبان گردشگران داخلی و خارجی بوده است. اما آنچه ما از باغ ارم می‌دانیم، مربوط به باغ بیرونی و نمای عمارت آن است. آیا تا به حال به درون این عمارت پا گذاشته‌اید؟ یا در مورد باغ اندرونی و حمام خصوصی آن چیزی می‌دانید؟ گزارش پیش رو قصد دارد این بار شما را با نمای متفاوتی از باغ ارم آشنا سازد.

از خانه تیمورتاش تا کوشک باغ‌زرشک

تهران شهری با بنیادی قاجاری است که در گوشه‌وکنار آن می‌توان بیش از هر شهری، آثار زندگی صاحبان قدرت و ثروت در قرن گذشته را مشاهده کرد، آثاری که گاه قصر و گاه عمارت‌های باقی‌مانده از باغ‌هایی بزرگ‌اند. در این سال‌ها، هرکدام از این بناها سرنوشت پرفراز ونشیبی را پشت سر گذاشته‌اند. اما بنایی که می‌خواهم درباره‌اش بنویسم جایی است که به لحاظ معماری مرا به یاد کوشک باغ زرشک اصفهان انداخت؛ عمارت قاجاری‌پهلوی تیمورتاش در دانشکده جنگ.

هفت گنج نهان

رضا شمگانی:

بافت تاریخی صفوی و پیش از صفوی شهر اصفهان با گذر زمان، بیش‌ازپیش در مسیر فرسایش و ویرانی قرارگرفته است. در این میان، بافت تاریخی محلات دردشت و جماله در مجاورت مسجد جامع اصفهان موردبی‌توجهی و بلاتکلیفی واقع ‌شده است. در این بافت، مجموعه‌ای از هفت خانه که در حریم ثبت جهانی مسجد جامع قرار دارند، با شیب بیشتری مسیر فرسایش را طی می‌کنند که درنهایت باعث ازدست‌رفتن کامل آن‌ها خواهد شد. خانه‌هایی که تا سال گذشته دارای درب و حریمی بوده‌اند، اکنون محل رفت‌وآمد بی‌پناهانی هستند که احتمالا بعدا علت تخریب این خانه‌ها تلقی خواهند شد؛ البته تجربه نشان داده است که بعد از تخریب خانه‌های تاریخی ارزشمند اصفهان، هیچ شخص یا ارگانی مسئولیت این تخریب را به عهده نخواهد گرفت و کسی مسبب تخریب شناخته نخواهد شد؛ مانند تمام اتفاق‌هایی که در روزها، ماه‌ها و سال‌های گذشته برای چندین خانه و بنای دیگر پیرامون آن افتاده است.

گردشگری معماری بین چهارطاقی‌های باستانی

کاوش در میان بناهای باستانی در همه حال نکات جالب‌توجهی را برای گردشگران در پی داشته است. در متن امروز تلاش شده با معرفی آتشکده‌های ایرانی، مسیری باستانی برای گردشگران معرفی و با مرور این بناها اهمیت عصر ساسانی در تاریخ معماری ایرانی خاطرنشان شود؛ آشنایی با جایگاه‌های «سه آتش مقدس»، تماشای چــهـــارطـــاقـــی‌هــای «قـــصـــرشــیــریــــن»، «جولـیـان»، «شیرکوه» و «بازه هــور» و قرارگـیـــری بــنـاهـــای اســلامـــی در کــنــــار «چهارطاقی نطنز»، مسیر گردشگری امروز ما را شکل داده‌اند.

آویزوارهای زینتی معماری ایران

شاید تاکنون مقرنس‌کاری را جزئی از آرایه‌های تزیینی یک بنا می‌دانستید؛ اما در این سفر مکتوب برایتان تعریف می‌کنیم که مقرنس فقط یک نوع تزیین نیست! این مطلب درنگی است برای سفر در مسیر شناخت تزیینات مقرنس معماری ایران؛ سفری پرشور و پررمزوراز در مسیر «دکان داوود» در سرپل ذهاب، «مقبره صخره‌ای داوود دختر» در فارس، «آتشگاه پاسارگاد»، «کاخ سروستان»، «طاق‌بستان»، «مقبره امیراسماعیل سامانی» در بخارا، «برج رزگت» ساری، «گنبد عالی ابرقو» در شهرستان ابرکوه یزد، «گنبد کبود مراغه»، «مدرسه خرگرد»، ایوان‌های «مدرسه خرگرد» یا غیاثیه خراسان، «مقبره شیخ عبدالصمد» در نطنز، «مــسجــد جامــع اردبــیــل»، گنبدخانه‌های «تاج‌الملک» و «نظام‌الملک» در «مسجدجامع عتیق اصفهان»، بالای ورودی «مسجدجامع عباسی اصفهان»، سرستون‌های چوبی ایوان «عمارت عالی‌قاپو»، سرستون‌های «عمارت چهلستون»، مقرنس‌های «مدرسه کارگران»، مدخل «مدرسه چهارباغ» و ایوان «مسجد علی‌قلی‌آقا»، بنای «هفت‌تنان» شیراز و محراب تالار مربع جنوبی «مسجد سپهسالار».

خانه‌هایی برای ماندن

امروزه اثر مدرنیزه‌شدن را به‌طور مستقــیم در دگرگونی معماری ساختمان‌ها، به صورت ساخت بُرج‌ها و آپارتــمان‌هــای ســـر‌به‌فـلک‌کشـیده می‌توان مشاهده کرد؛ اما برای درک اهمیت خانه‌هایی که می‌توان در آن‌ها ماند و احساس غربت و فرار نکرد، بهترین کار، دیدن خانه‌های تاریخی است که شماری از بهترین‌ها را در گوشه و کنار اصفهان داریم و دیدن هر کدامشان مفهوم عمیق‌تری از زندگی  را در اختیار ما می‌گذارد. اما جا دارد با نگاهی دقیق به معماری سنتی خانه‌های تاریخی به این پرسش پاسخ دهیم که ویژگی‌های آن خانه‌ها چه بود که با ازدست‌رفتنشان در معماری معاصر، خلائی در زندگی‌هایمان به وجود آمده است.