به گزارش اصفهان زیبا؛ پاندمی کرونا در سال ۱۳۹۹ بهطور غیرمنتظره و ناگهانی، سیستم آموزشی جهان، ازجمله ایران را تحت تأثیر قرار داد. تعطیلی مدارس و انتقال ناگهانی آموزشها به فضای مجازی، بهعنوان یک تحول عمده، چالشهای زیادی را برای دانشآموزان، معلمان و خانوادهها ایجاد کرد.
این تغییرات در شیوه آموزش، به دلیل ناآمادگی سیستم آموزشی و عدمآشنایی بسیاری از دانشآموزان و خانوادهها با ابزارهای دیجیتال، موجب کاهش کیفیت تحصیل و ایجاد مشکلات عدیدهای در مسیر یادگیری شد. در این پیشگزارش، به تحلیل دلایل این مشکلات و راهحلهای ممکن برای بهبود وضعیت تحصیلی دانشآموزان پرداخته میشود.
با آغاز پاندمی کرونا، بهطورناگهانی مدارس تعطیل شدند و آموزش بهصورت مجازی و آنلاین پیگیری شد. این تغییر سریع و بدون آمادگی، مشکلات زیادی را برای دانشآموزان به همراه داشت.
ازجمله این مشکلات میتوان به ناآشنایی با سیستمهای آموزشی آنلاین، کمبود امکانات دیجیتال مانند تبلت و گوشی مناسب برای شرکت در کلاسهای آنلاین و مشکلات دسترسی به اینترنت باکیفیت اشاره کرد. علاوه بر این، بسیاری از خانوادهها نگرانیهای زیادی در رابطه با آسیبهای روانی و اجتماعی استفاده از این ابزارها داشتند که همین امر به مقاومتهای موجود در برابر آموزش آنلاین دامن زد.
طبق اطلاعیه اخیر وزارت آموزشو پرورش، افت تحصیلی ناشی از پاندمی کرونا همچنان در بسیاری از مناطق کشور ادامه دارد و بهویژه در مناطق کمبرخوردار و روستایی، این مشکل شدت بیشتری یافته است.
تعطیلی مدارس و انتقال ناگهانی آموزشها به بستر آنلاین، مشکلات زیادی برای دانشآموزان، بهویژه در زمینه دسترسی به منابع آموزشی و ابزارهای دیجیتال ایجاد کرد. درنتیجه بسیاری از دانشآموزان از روند آموزش عقب ماندند و این شکاف آموزشی همچنان قابلمشاهده است.
وزارت آموزشوپرورش بر این نکته تأکید دارد که برای جبران این عقبماندگیها، نیاز به برنامههای جبرانی ویژه و حمایتهای آموزشی برای دانشآموزان در این مناطق وجود دارد.
به همین منظور تلاشها برای ارائه دورههای تکمیلی، آموزش معلمان و فراهمکردن ابزارهای آموزشی بیشتر برای دانشآموزان در حال انجام است تا شکاف آموزشی موجود کاهش یابد و فرصتهای آموزشی بهطور عادلانهتری توزیع شود. در این خصوص به گفتوگویی باسید محسن میرطالبی، کارشناس حوزه آموزشوپرورش و روانشناس میپردازیم.
به نظر شما پاندمی کرونا چه تأثیری بر وضعیت آموزشی کشور گذاشت؟
حدود پنج سال پیش با شروع کرونا مدارس بسته شدند و آموزش بهصورت آنلاین برگزار شد. این تغییر ناگهانی، به دلیل ناآشنایی دانشآموزان با سیستمهای آنلاین، مشکلات زیادی ایجاد کرد. بهطورکلی، یک فاصله جدی بین دانشآموزان و مدرسه به وجود آمد که اثرات آن تا امروز باقی مانده است.
این مشکلات بیشتر از کجا ناشی میشد؟
یکی از مشکلات اصلی این بود که دانشآموزان ناگهان با ابزارهایی مانند تبلت یا گوشی همراه برای یادگیری آنلاین مواجه شدند. بسیاری از خانوادهها نگران استفاده از این ابزارها بودند و این نگرانیها، مقاومتهایی را ایجاد میکرد. درنتیجه، این تغییر سریع در شیوه آموزشی باعث بروز مشکلات زیادی شد.
آیا فضای رسانهای و فرهنگی کشور هم در این زمینه تأثیرگذار بود؟
بله؛ در کشورهای دیگر دانشآموزان قبل از کرونا با فضای مجازی آشنا بودند و تجربه استفاده از آن را داشتند؛ ولی در ایران، فضای رسانهای و فرهنگی برای پذیرش آموزش مجازی آماده نبود؛ به همین دلیل، عدمآشنایی کافی با این فضا باعث شد تا بسیاری از فرصتهای آموزشی از دست بروند و این امر به افت تحصیلی دانشآموزان منجر شد.
سیستم آموزشی کشور ما در دوران کرونا چگونه عمل کرد؟
سیستم آموزشی ایران بهشدت بر روشهای کلاسیک و حضوری متکی است. در این شیوه، دانشآموزان بیشتر در وضعیت انفعالی قرار دارند و کمتر به کارهای تجربی و تفکری پرداخته میشود. این نوع آموزش برای فضای آنلاین مناسب نبود و نتوانست از ظرفیتهای آموزش مجازی بهدرستی استفاده کند. همین موضوع یکی از دلایل اصلی افت تحصیلی دانشآموزان بود.
حالا که مدارس بازگشایی شدهاند، هنوز هم مشکلاتی مانند وابستگی دانشآموزان به تلفن همراه وجود دارد؟
متأسفانه بله. حتی پس از سهسال از بازگشایی مدارس، دانشآموزان همچنان به استفاده از تلفن همراه و فضای مجازی وابستهاند. آنها زمان زیادی را در شبکههای اجتماعی و بازیهای آنلاین میگذرانند که این مسئله باعث افت تمرکز و درنتیجه افت تحصیلی میشود.
این وابستگی به تلفن همراه در مدارس چطور بر روند تحصیل دانشآموزان تأثیر گذاشته است؟
یکی از مشکلات اساسی این است که دانشآموزان تلفن همراه به مدرسه میآورند و نمیتوانند از آن جدا شوند. این تلفنها به منبع سرگرمی تبدیل شده و باعث میشود وقت زیادی از دانشآموزان به بازی یا مرور شبکههای اجتماعی سپری شود که درنتیجه به کمتوجهی به دروس و افت تحصیلی آنها منجر میشود.
بهعنوان یک کارشناس آموزشوپرورش، چه راهحلهایی را برای حل این مشکلات پیشنهاد میدهید؟
اولازهمه، باید روحیه و انگیزه دانشآموزان تقویت شود. دانشآموز باید بفهمد که تحصیل برای موفقیتهای آیندهاش ضروری است؛ همچنین لازم است که در سیستم آموزشی تغییراتی ایجاد شود و دانشآموزان از حالت منفعلبودن خارج شده و به آموزشهای عملی و تجربی بپردازند.
درخصوص تغییرات در سیستم آموزشی کشور، چه پیشنهادهایی دارید؟
سیستم آموزشی باید بهگونهای بازنگری شود که دانشآموزان در کلاسها به فعالیتهای عملی و آزمایشگاهی پرداخته و در کنار آموزشهای تئوری، مهارتهای کاربردی نیز بیاموزند. در سالهای اخیر شاهد افزایش گرایش به رشتههای فنی و حرفهای بودیم. این رشتهها و فعالیتهای عملی میتواند به دانشآموزان کمک کند تا علاقه بیشتری به تحصیل پیدا کنند و درنتیجه عملکرد تحصیلیشان بهبود یابد.
شما پیشبینی مثبتی برای آینده آموزشوپرورش کشور دارید؟
اگر سیستم آموزشی کشور تغییرات اساسی را در جهت تقویت انگیزهها، آموزشهای عملی و استفاده بهتر از فناوریهای نوین اعمال کند، قطعا میتوان به آیندهای بهتر امیدوار بود. مهمترین نکته این است که باید توجه بیشتری به نیازهای روانشناختی و انگیزشی دانشآموزان داشته باشیم.
