هیئات، با استناد به قرآن تاثیرگذار می‌شوند

به گزارش اصفهان زیبا؛ می‌گویند در هر جنگی آن زمان شکست می‌خوری که نگاهت تنها معطوف به یکی از جبهه‌ها شده باشد. مثلاً راستت را ببینی و از چپ غافل شوی، آسمان را دریابی و دریا را رها کنی یا برای امروز این‌طور معنی می‌شود که به قدرت نظامی‌ات دل ببندی و از نقش نیروهای مردمی‌ غافل شوی.

نه اینکه شرایط اکنون ما این باشد که قطعاً نیست. صرفاً مسئله را این‌طور طرح کردیم تا نشان دهیم همان‌طور که موشک‌هایمان در ایام تجاوز به خاکمان، خوب نقش‌آفرینی کردند، قدرت بسیج مردمی و کنشگری‌شان هم در شرایط بحرانی بسیار مهم است. باتوجه‌به این مقدمه آنچه قصد پرداختن به آن را داریم نقش هیئات مذهبی در شکل‌دهی به نگرش مستمعان و بسیج‌کردن آن‌ها برای مقابله با بحران‌های جامعه است.

در تاریخ شیعی و جامعه ایرانی همواره مراسم‌های مذهبی و به‌خصوص روضه‌های ماه محرم، به‌عنوان نقطه اوجی در وقایع تاریخی شناخته می‌شود. این روزها نیز جامعه ایرانی برای نخستین‌بار به طور بی‌واسطه درگیر مبارزه با رژیم صهیونیستی و پشتیبانان آن شده است. واقعه‌ای مهم که بی شک علاوه بر قدرت نظامی کشور، نیازمند پشتیبانی مردم است. در این راستا در گفت‌وگو با سخنران، مداح و شاعر هیئات مذهبی، دیدگاه آنها را راجع به چگونگی نقش‌آفرینی هیئت در این شرایط جویا شدیم. حجت الاسلام علی صغیرا، حسام‌الدین بصیری و محمدحسین محسنی در مورد چگونگی اثرگذاری سخنرانان، مداحان و شاعران در شرایط فعلی سخن گفتند.

بهره‌گیری از آیات الهی و روایات تاریخی راهگشاست

حجت الاسلام‌علی صغیرا، سخنران

آنچه که امروز مشاهده می‌شود همدلی میان مردم و ظرفیت پذیرش حقایق است. در این روزها در هر موقعیتی که با مردم مواجه می‌شویم، حتی گروهی که در حوادث قبلی دیدگاه متفاوتی داشتند، اکنون رابطه قلبی بیشتری با جمهوری اسلامی و نیروهای مسلح پیدا کرده‌اند. این پیوند جمعی و هم‌زمانی‌اش با آغاز ماه محرم و حضور مردم در هیئات، بهترین فرصتی است که می‌توان مسائل را برای آنها تبیین کرد.

حال اگر بپرسیم چطور باید این ارتباط شکل گیرد و معارف و حقایق به مردم منتقل شود، باید بگوییم که هیچ راهی بهتر از بیان آیات الهی و روایات تاریخی نیست. زمانی که به قرآن رجوع می‌کنیم، می‌بینیم آیات قران کاملاً با شرایط فعلی ما تطابق دارد و تکلیف را روشن کرده است.

مثلاً در جنگ با معاویه درحالی‌که پیروزی نزدیک بود، بحث حکمیت پیش آمد و نتیجه تغییر کرد. چنین مثال‌هایی در قرآن بسیار زیاد است و اگر در هیئات ما سخنرانان از این راه با مردم سخن بگویند، تأثیرگذاری کلامشان هم بسیار بیشتر می‌شود. استناد به قران و تأثیرگذاری بر مردم که می‌گوییم ازاین‌جهت مهم است که اگر حوادث دو هفته اخیر برای هر کشور دیگری رخ‌داده بود، نتیجه‌ای جز آشوب نداشت.

اما همان‌طور که امام خمینی گفته‌اند، مردم ما از امت رسول‌الله بهتراند و بصیرتشان در این ایام نشانه داده شد؛ بااین‌حال همواره لازم است تا این فهم بیشتر از قبل شود و خروجی هیئات ما درک نسبت امت و ولایت باشد. منظور این است که اهمیت ولایت‌پذیری تبیین شود؛ چه ولی ما پیغمبر یا ائمه باشند و چه ولی‌فقیه وقت. اگر ما حول محور ولایت حرکت کنیم، چه آن زمان که جنگ است و چه آن روزی که دستور توقف داده می‌شود، به کشورمان آسیبی نمی‌رسد.

ما در تاریخ کشور خودمان در همین سال‌های نه‌چندان دور مثال‌هایی داریم از زمانی که میان بدنه حاکمیت شکاف ایجاد شده؛ اما مهم این است که پیوند امت با امام حفظ شود. همین پیروی و پیوند امت با ولایت است که اگر باشد، مالک‌اشتر زمان می‌شویم و اگر نباشد، تفاوتی با خوارج نداریم. از طرفی هم‌زمان با این فضایی که مهیا است، جبهه انقلاب هم بیشتر از قبل مشغول شده‌اند. در همین چند روز گذشته جلساتی از گردهمایی سخنرانان استانی و کشوری را داشتیم و حول این مباحث گفت‌وگو کردیم. امیدواریم با فعالیت هرچه بیشتر، عمل به وظایفمان و بصیرت مردم، خیر جمعی محقق شود.

مداحی که حماسه نخواند، فالش خوانده

حسام‌الدین صابری، مداح و مسئول جامعه ایمانی مشعر اصفهان

به واقعه عاشورا که نگاه می‌کنیم تک‌تک عناصرش از شهادت یاران و امام حسین گرفته تا حرکت اسرا، حماسی است.

بااین‌حال در سال‌های گذشته برخی از مداحان صرفاً مرثیه‌ای از این واقعه می‌خواندند و به ابعاد حماسی‌اش توجهی نداشتند؛ اما در شرایط کنونی که به وضعیت جامعه نگاه می‌کنیم، می‌بینیم که اگر مداحی در هیئت حماسی نخواند، انگار که شعرش را فالش خوانده است.

مردم ما در همین مدت که در راهپیمایی‌ها و تشییع شهدا حاضر شدند، به بلوغی رسیده‌اند که اتفاقاً آنها از ما حماسی خوانی را مطالبه می‌کنند. خب حالا این نحوه از بیان هنری چه فایده‌ای دارد؟ باید این‌طور بگوییم که رهبر انقلاب از سال‌های پیش هیئت را کانون جهاد تبیین دیده‌اند و همواره به مداحان مأموریت داده‌اند که در مداحی‌هایشان مسائل جامعه را هم در نظر بگیرند.

مثلاً زمانی که شما به روضه حضرت ابوالفضل می‌رسید، ایشان از امام حسین (ع) اذن حضور در میدان می‌گیرند؛ بااین‌حال امام به شخصی که سال‌ها برای جنگ‌آوری و رزم مهیا شد است، دستور می‌دهند که مشک آب بیاورد و او می‌گوید امر آنچه تو می‌فرمایی است.

همین مثالی است از ولایت‌پذیری که می‌تواند در مداحی یک ذاکر با لحنی حماسی متبلور شود و به ترتیب مفاهیم به مردم منتقل شود. مداحان ما نیز در همین راستا در چند روز گذشته جلسات گرد هم‌آیی داشته‌اند و اعتقادمان این است که مداح به این خاطر که اثری هنری می‌خواند و ماندگار می‌شود،می‌تواند در کلان مسئله‌های جامعه همچون امیدآفرینی و انسجام اثرگذار باشد.

تلفیق دین و سیاست، تکلیف است

محمدحسین محسنی، شاعر آیینی

به نظر می‌رسد زمانی که از اثرگذاری یک هیئت صحبت می‌کنیم، باید به چهار رکن توجه کنیم: سخنران، مداح، شاعر و قاری قران. متأسفانه در هیئات ما توجه به قاریان قران مغفول مانده است. خصوصاً در شرایط فعلی این حضور بسیار مهم‌تر از گذشته است؛ چراکه وقتی به آیات قران رجوع می‌کنیم، به طور کاملاً آشکار توصیفی از وضعیت فعلی‌مان می‌بینیم. مثلاً در آیه «وقضينا إلى بني إسرئيل في ٱلكتب لتفسدن في ٱلأرض مَرَّتَينِ وَلَتَعلُنَّ عُلُوّا كَبِيرا» به طور مشهودی به درگیری با یهود اشاره شده است.

مرحله اول این منازعه در زمان پیغمبر و حضرت علی (ع) بوده است؛ اما طبق روایات و شواهد ما در مرحله دوم این منازعه و به رهبری نمایندگان سادات اهل‌بیت هستیم.

خب این درک از شرایط را چند درصد از مردم دارند؟ معلوم است که عده کمی با مسائل فعلی این‌طور مواجه پیدا می‌کنند و به همین خاطر نیاز است تا جهاد تبیین بیشتری صورت گیرد؛ آن هم به واسطه حضور گروه‌های بیشتری از جمله قاریان قران.

هرچقدر هم سخنران ما به آیات ارجاع دهد و مداح و شاعر به طور تلمیحی یا تضمینی، ذکرشان مبتنی بر قران باشد، بازهم توجه به قرائت موضوعی قران نیاز است. چرا چنین تاکیدی می‎‌کنیم؟ گواه اهمیت آن تصاویری است که در دو سال گذشته از مردم غزه منتشر شده است.

شما می‌بینید که کودکی روی آوارها نشسته است و درحالی‌که همه زندگی‌اش در ظاهر نابود شده، آیات قران را می‌خواند. یا کودکی دیگر در بیمارستان با کمترین امکانات و وسایل بی‌حسی، به آیات قران پناه می‌برد.

خب اینها نشان از اهمیت و تأثیرگذاری آیات دارد. اگر هیئت‌های ما به این سمت حرکت کنند که میان قاری، سخنران، مداح و شاعر هماهنگی در نحوه بیان موضوعات آن هم با استناد به آیات قرآن ایجاد شود، نتیجه‌اش قطعاً بسیار تأثیرگذار خواهد بود.

نکته دیگری که ذیل همین راهبرد باید به آن توجه کنیم تلفیق دین و سیاست به‌عنوان یک تکلیف است. بنده و گروهی دیگر از شاعران در سال‌های گذشته اعتقادمان این بود که مسائل سیاسی باید از دین جدا شود و شعری با این محتوا سروده نشود؛ اما امروزه شرایط فرق کرده است.

زمانی که می‌شنویم حاج‌قاسم سلیمانی می‌گوید، جمهوری اسلامی حرم است و زمانی که به چشم خودمان وقایع اخیر را مبینیم متوجه می‌شویم که این دو مفهوم در سطحی کلان و فارغ از نزاع‌های جناحی، اتفاقاً بسیار درهم‌تنیده شده‌اند.

موضوعی که امیدواریم در جلسات هم‌اندیشی که در این روزها میان شاعران اهل‌بیت در حال برگزاری است، به آن توجه شود و در سال‌های آتی شاهد همبستگی قاری، سخنران، مداح و شاعران ذیل تلفیق سیاست و دیانت باشیم.