حدود دو هفته پیش، شیده لالمی، خبرنگار خبره و شناختهشده حوزه اجتماعی بر اثر گاز گرفتگی فوت کرد و با مرگ خودخواستهاش بسیاری از خبرنگاران و همکارانی را که با او در تعامل و در این حوزه فعالیت کرده بودند، در بهت و شگفتی فرو برد؛ چرا که از نظر همه آنها لالمی، خبرنگاری پرانرژی و خستگی ناپذیر بود که با عشق و علاقه وافر به حرفهاش فعالیت میکرد. پس از این مرگ خودخواسته برخی حوزه کاری و سر وکارداشتن او با واقعیتهای تلخ اجتماعی را در مرگش دخیل دانستند و عنوان کردند شاید یکی از دلایلی که او را به این کار واداشته 20 سال فعالیت خبرنگاری در حوزه اجتماعی بوده است؛ موضوعی که البته صحتوسقم آن تأیید نشده است و نمیتوان بهطور قطع آن را علت مرگ خودخواسته او دانست؛
هوش مصنوعی چیست؟ هوش مصنوعی چگونه به کمک روزنامهنگاران میآید؟ آیا باید منتظر چیره شدن این قابلیت بر روزنامهنگاران و جایگزینی آن به جای آنها بود؟ هوش مصنوعی چه تأثیری بر اشاعه فیکنیوزها دارد؟ دنیای تکنولوژی و فناوری به سرعت برق در حال حرکت است و هر بار برگ برندهای از خود رو میکند؛ بهطوری که حالا و با گسترش فضای مجازی و تکنولوژی، قابلیت هوش مصنوعی توانسته پا در تحریریهها بگذارد و به کمــــــــک روزنامهنگاران بیایـــــــد؛ روزنامـــــــهنگارانـــــــی که شاید نگـــــــــران جایگزینشدن رُباتها و هوش مصنوعی به جای خودشان در صنعت رسانه هستند؛ درحالــــــیکــــــــه نازیلا آهنـــــــج، مدرس روزنامهنگاری در گفتوگو با «اصفهان زیبا» میگوید هوش مصنوعی صرفا به کمک روزنامهنگاران میشتابد و فعلا قرار نیست جایگزین آنها شود.
خدا محمود یاوری را رحمت کند. وقتی برای مصاحبه زنگ میزدیم و میگفتیم از اصفهان زیبا تماس گرفتهایم، با همان حاضرجوابی و صراحتی که خصیصهاش بود، میگفت: «حالا کی گفته اصفهان زیباس که شوما روزنامهش باشین.» انگار همین دیروز بود که روزنامه شدیم. از قبلتر هم روی دکهها بودیم، اما روزنامهشدنمان داستان خودش را داشت. روزنامه شدیم و حالا شانزده سال از آن روزها میگذرد.
«اصفهانزیبا» هفدهساله میشود؛ ولی من همه هفدهسالش را ندیدم. من از دوازدهسالگی روزنامه کنارش بودم. من نوشتن در دنیای خبر و خبرنگاری را یازده سال پیش با جامعهنویسی شروع کردم؛ اما اصفهانزیبا برای من سکوی جدی پرتاب و پرش به دنیای دیگری بود. دنیایی رها از خبر و استرس، دنیایی که الفبای نوشتن در آن «ایثار» بود؛ ایثاری برآمده از آغوش گرم «مادران» و لقمه حلال «پدران» ی که فرزندانشان پیامبران زمان بودند.
به کارهای نکرده فکر میکنم. به خیلی چیزها که جایشان در صفحه خالی است. مثلا به ستونی ثابت برای خبرنگاران نوجوان عشق هنر با تمام جوانیها و فانتزیهای ذهنیشان یا بخشی برای قلمزدن پیشکسوتهای اهل هنر که پختگی و تکامل درنوشتههایشان موج میزند یا ستون پرطرفدار مخاطبان عام که این روزها دیگر در کمتر روزنامهای پیدا میشود یا حتی یک ستون که در آن بشود گزارشی از کارهای روزانه یک مدیر هنری گرفت و فضا و اتمسفر کار و حتی چیدمان دفترش را در انتخاب آثار هنری آنالیز کرد. حالا به محتوایی فکر میکنم که بیشتر بر محور تصویر استوار است و اشلهای تازهای که میتواند صفحه فرهنگ و هنر را دیدنی و خواندنیتر کند.
روزنامه اصفهان زیبا وارد هفدهمین سالگرد تأسیس خود میشود و این بهانه خوبی است تا با هنرمندان و فعالان هنری اصفهان گفتوگو کنیم که آیا فعالترین روزنامه شهر در این سالها در زمینه فرهنگی و هنری دستاوردی داشته است؟ آیا صفحه فرهنگ و هنر آیینهای برای انعکاس سلایق مختلف فضای فرهنگی اصفهان بوده است و اساسا جای خالی چه نگاه یا رویکردی در زمینه فرهنگ و هنر در این روزنامه خالی احساس میشود؟ برای رسیدن به پاسخ این پرسشها و شنیدن نظرات هنرمندان مختلف با علی خدایی نویسنــــــده و داستاننویس، حسین تحویلیان نقاش و هنرمند هنرهای تجسمی و خسرو ثقفیان نویسنده و کارگردان تئاتر گفتوگو کردیم که در ادامه میخوانید.
ائتلافی متشکل از اتحادیههای جهانی، به نمایندگی از حدود ۲۱ میلیون کارگر در سراسر جهان، در پی بحران همهگیری بیماری کرونا، کمپین «بسته نجات و بقا برای صنعت رسانههای چاپی» را راهاندازی کرده است. به گزارش «IFJ»، فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران به همراه اتحادیه جهانی (UNI) از دولتها میخواهند تا با کسب مالیات از شرکتهای بزرگ اینترنتی از رسانههای چاپی حمایت کنند. آنتونی بلانگر، دبیرکل فدراسیون بینالمللی روزنامهنگاران (IFJ) بر ضرورت واکنش فوری دولتها در این زمینه بهعنوان بخشی از کالای عمومی و ستون اساسی دمکراسی تأکید کرد. فعالان این کارزار تلاش میکنند تا دولتها را به اخذ مالیات خدمات دیجیتال از غولهای فناوری مانند آمازون، گوگل، فیسبوک و همچنین تصویب بستههای نجات اضطراری برای صنعت رسانههای چاپی متقاعد کنند.
این روزهای کرونایی تحریریهها خالیتر و خلوتتر از هر زمان دیگری هستند و در آنها ردپایی از جنب و جوش و تلاش برای ربودن سوژههای روز و بکر و پرداختن به آنها قبل از اینکه رقبا به آن دست یابند و سوژه را از آن خود کنند، نیست. هرچند مطبوعات و خبرگزاریهای اصفهان، حالا چندین و چند سال است که به چنین تحریریههایی تقریبا عادت کردهاند و مدیران مسئول و سردبیران برخی از این روزنامهها و نشریهها برای گریز از پرداخت حقوق و حقالتحریر به خبرنگاران و روزنامهنگاران عطای حضور آنها را به لقایشان بخشیدهاند و ترجیح میدهند که صفحات خود را با عکسها و محتواهای اینترنتی پُر کنند و به قول یکی از همین سردبیران، روزنامهداری این روزها جای روزنامهنگاری را گرفته است، اما وضعیت کرونایی و جولان این ویروس مهارناشدنی معادلات جدیدی را برای مطبوعات و خبرگزاریها به ویژه همان تعداد محدودی که در حوزه تولید محتوا فعال بودند و به عکس و خبرهای دریافتی بسنده نمیکردند، رقم زد و باعث شد تا بنا به مصلحت و رعایت پروتکلهای بهداشتی برخی از آنها از تحریریهها دور شوند و در خانه دورکاری کنند.
کرونا معادله زندگی آدمها را بر هم زد و باعث شد آنها سبک و سیاق جدیدی برای ادامه زندگی خود انتخاب کنند؛ زندگی با کرونا و همراهیکردن این ویروس مهلک و افسارگریخته که اکنون حدود 9 ماه از شیوع آن در ایران میگذرد. از همان ابتدایی که سروکله این ویروس چینی پیدا شد، بسیاری از مشاغل و کسبوکارها رکود و ضرر و زیان بسیاری را متحمل شدند و برخی نیز ترجیح دادند برای مدتی آن کسبوکار خود را تعطیل کنند. در این میان، اما خبرنگارها و روزنامهنگارها و سایر اهالی رسانه از جمله کسانی بودند که از همان ابتدای شیوع بیماری کووید 19 بیکار ننشستند و به تولید محتواهای مختلف در این باره پرداختند؛ برخی پا به میدان گذاشتند و با مراجعه به مراکز و بیمارستانهایی که منبع اصلی آلودگی به شمار میآمد به تهیه گزارش میدانی پرداختند. کرونا، اما برخی از روزنامهنگارها را خانهنشین کرد و سبب شد تا آنها به جای حضور در تحریریهها به صورت دورکاری کارشان را ادامه دهند و تجربه جدیدی از روزنامهنگاری را تجربه کنند؛ تجربهای که مهری مصور، سمیه مسرور و مینا عباسیان که هر سه از اهالی رسانه هستند، در گفتوگو با «اصفهان زیبا» از آن میگویند.
سردبیر روزنامه اصفهانزیبا به همراه جمعی از مدیران این مجموعه رسانهای، با آیتالله طباطبایینژاد، نماینده ولی فقیه و امام جمعه اصفهان دیدار کردند. در این دیدار که به مناسبت 17 مرداد روز خبرنگار برگزار شد، امیر طاهری، سردبیر روزنامه اصفهان زیبا با تشریح سوابق 15ساله این روزنامه، موفقیت و اثرگذاری این مجموعه رسانه ای را حاصل حضور و تلاش توانمندترین و حرفه ایترین روزنامهنگاران اصفهان در این روزنامه دانست و تاکید کرد: «اصفهانزیبا همواره تلاش کرده است ضمن پرداختن به مهمترین مسائل کشور، مسائل مهم شهر و استان اصفهان را نیز در همه زمینههای دینی و اعتقادی، ایثار و شهادت، فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، محیط زیست، حقوق شهروندی و دیگر موضوعها بهطور ویژه پوشش دهد.»
مشکلات رسانههای رسمی ایران قبل از شیوع کرونا کم نبود. گرانی بیرویه کاغذ و ابزار چاپ، جریانهای بدون ضابطه تعدیل و اخراج نیروها و روزنامهنگاران در شرایط اقتصادی و اجتماعی خاص، رقابت نادرست فضای مجازی با فضای رسانهای حرفهای و… با شیوع کرونا شدیدتر شد و شرایط تازه قرنطینه و دورکاری برخی از مشاغل و روزنامهنگاران، کم شدن آگهیها بهتبعِ تعطیلی برخی مشاغل، تغییر لحظهای قیمت کاغذ و چاپ و موارد دیگر باعث شد زنگ خطر رسانهها بهخصوص روزنامهها و نشریات چاپی بلندتر از قبل به صدا درآید و با تعدیل و اخراج بخش دیگری از روزنامهنگاران، کمشدن صفحات و تعطیلی نشریات بیش از قبل مواجه باشیم.