به گزارش اصفهان زیبا؛ در روزهای گذشته خبری در فضای مجازی دستبهدست میشد که با حاشیههای زیادی روبهرو شد، خبری که البته چندان جدید نبود و از قانونی قدیمی حکایت داشت. بر اساس این قانون، مشمولانی که با بانوان معلول ازدواج میکنند، از معافیت موقت پنجساله استفادهکرده و در صورت استمرار ازدواج پس از اتمام پنج سال از معافیت دائم برخوردار میشوند.
درصورتیکه مشمول در مدت معافیت موقت به دلیل فوت یا طلاق همسر شرایط معافیت را از دست داده و خود را ظرف مدت ششماه ازتاریخ وقوع معرفی نکرده باشد، غایب محسوب میشود و برابر مقررات با او رفتار خواهد شد. ملاک محاسبه معافیت موقت، از تاریخ ازدواج و ثبت عقد است و زمان معلولیت در رسیدگی مؤثر نیست؛ بهعنوانمثال، مشمولی که در تاریخ 20/۰۵/1390 با خانم معلول ازدواج کرده باشد، چون بیش از پنج سال از تاریخ ازدواج سپریشده، درخواست کارت معافیت دائم بلامانع خواهد بود. چنانچه مشمول از معافیت موقت به سبب معلولیت همسر بهرهمند شده باشد، یعنی معافیت موقت به او تعلق گرفته باشد و در این بین همسر مشمول بعد از خاتمه پنج سال ازدواجشان و قبل از صدور کارت فوت کند، درخواست کارت معافیت دائم برای مشمول بلامانع خواهد بود و کارت معافیت برای مشمول صادر خواهد شد.
در این معافیت غیبت مشمول مانع رسیدگی بوده و مشمول نباید غیبت داشته باشد و در صورت فوت یا طلاق فرد معافشده و ازدواج مجدد معلول یا همان زن، استفاده همسر جدید از معافیت نیز بلامانع است؛ لذا برای بهرهمندی از این معافیت معلول باید تحتپوشش بهزیستی باشد. براساس تبصره ماده «یک» قانون حمایت جامع از حقوق معلولان، معلولیت در سه حوزه جسمی، ذهنی و روانی دستهبندی شده است. منظور از معلولیت جسمیحرکتی وجود معلولیت در حوزههای جسمی ارتوپدی، جراحی مغز و اعصاب و…، بینایی، شنوایی و گفتاری است و معلولیتهای ذهنی و روانی در این نوع معافیت ملاک رسیدگی نخواهد بود؛ لذا بیماریهای ذهنی و روانی بهتنهایی شامل معافیت نمیشود. درصورتیکه معلولیت بهصورت توأمان بوده و معلولیت ذهنی یا روانی منجر به ایجاد معلولیت جسمی نیز شده باشد، رسیدگی به درخواست مشمول با رعایت مقررات مندرج در ابلاغیه فوقالذکر بلامانع است.
اماواگرهای یک قانون!
بازنشر این قانون در روزهای گذشته با اماواگرهایی همراه بود؛ چراکه برخی مدعی شدند که این قانون نهتنها از زنان دارای معلولیت حمایت نمیکند؛ بلکه با نگاه ابزاری به آنها به مشکلاتشان دامن میزند. در سوی دیگر، اما برخی این قانون را مطلوب دانستند و عنوان کردند که اگر درست اجرا شود، میتواند منجر به حمایت از ازدواج افراد دارای معلولیت شود.
شهرام مبصر، مدیرعامل مؤسسه «پیامآوران ساحل امید» دراینباره به «اصفهان زیبا» میگوید: «اگر این قانون بهدرستی انجام نشود، تبعات زیادی دارد و میتواند آسیبهای اجتماعی و روحی و روانی زیادی را برای زنان دارای معلولیت ایجاد کند. درواقع این قانون مانند چاقوی پزشکی است که هم میتواند مفید باشد و جانی را نجات بدهد و هم میتواند موجب مرگ شود. این قانون میتواند افراد را ترغیب کند تا با زنان دارای معلولیت ازدواج کنند؛ اما به شرطی که این ازدواج با عشق و علاقه و شناخت صورت بگیرد و در این میان، چهبهتر که آقا مزایایی نیز داشته باشد و به این واسطه بتواند از سربازی معاف شود. البته نباید اینگونه باشد که فرد صرفا به دلیل معافشدن از سربازی تصمیم به ازدواج با زن معلول بگیرد.»
مبصر میگوید که در طول عمر کاریاش در مؤسسه نمونههای بسیاری از این ازدواجها را دیده است؛ نمونههایی که برخیشان با شکست مواجه شدهاند و بعضی دیگر هنوز بعد گذشت چندین سال پایدار هستند.
قانون معافیت مردان به واسطه ازدواج با زنان دارای معلولیت سالها پیش و بهمنظور حمایت از این زنان تدوین شده است؛ موضوعی که البته اماواگرهای زیادی دارد و مخالفان و موافقان آن استدلالهای خود را دارند.
مجتبی ناجی، روانشناس، دراینباره به «اصفهان زیبا» میگوید: «این قانون بهمنظور حمایت از ازدواج زنان دارای معلولیت به تدوین رسیده است؛ همانطور که قوانین دیگری برای تسهیل اشتغال و تأمین مسکن و… آنها وجود دارد. نیاز است که فرد دارای معلولیت از حمایتهای قانونی برخوردار شود.»
براساس این قانون نیز مردانی که با زنان دارای معلولیت ازدواج کنند، از خدمت سربازی معاف میشوند. البته بهغیراز اینکه همسر این زنان از خدمت معاف میشوند، یکی از اعضای خانواده او (برادر) نیز از سربازی معاف میشود. البته در قانون تبصرههایی در نظر گرفته شده است؛ برای مثال، اگر بنا به دلایلی این ازدواج با شکست روبهرو شود، معافیت لغو میشود و فرد باید به خدمت سربازی رود.
او میگوید: «شاید در وهله اول تدوین چنین قانونی استفاده ابزاری از افراد دارای معلولیت را در ذهن متبادر کند؛ اما واقعیت این است که فرد با محاسبات مشخص و معلوم و سبک و سنگینکردن شرایط تصمیم به ازدواج میگیرد و همین هم باعث سلب نگاه ابزاری به این مسئله میشود؛ چراکه ازدواج جنبههای فرهنگی و عاطفی و روانی و… نیز دارد.»
با این وجود، شاید این زنان بیشتر از زنان دیگر در معرض جدایی قرار بگیرند؛ اتفاقی که میتواند عواقب و آسیبهای روانی زیادی برای آنها به همراه داشته باشد: «بههرحال هر جدایی میتواند موجب تحمیل فشارهای روانی سختی به افراد بشود. برای زنان معلول و به دلیل شرایط خاص آنها شاید این مسئله سختتر باشد و آسیب روانی بیشتری به آنها تحمیل شود.»
افراد دارای معلولیت چه میگویند؟
زنان دارای معلولیت شاید مثل باقی زنان شانس ازدواجکردن نداشته باشند و بنا به شرایط خاص خود، ناچار به انتخاب از بین گزینههای محدودی هستند. مدیرعامل انجمن دیستروفی ایران که خود دارای معلولیت است دراینباره در گفتوگو با رسانهها میگوید: «این قانون شروطی دارد؛ مانند اینکه فرد فرار از خدمت نداشته باشد و اگر هم داشته باشد، باید برای سالهایی که از خدمت سربازی فراری بوده، هزینه پرداخت کند. به نظر من این قانون اتفاق خوبی برای افراد دارای معلولیت است. از این زاویه به موضوع نگاه کنید که همسر فرد دارای معلولیت، نقش پرستار او را هم دارد و این قانون کمک میکند که مجبور به ترک همسر برای گذراندن دوره سربازی نباشد.»
او تأکید میکند:«به لحاظ فرهنگی ممکن است که ازدواج صوری برای معافیت از خدمت شکل بگیرد؛ اما من تابهحال چنین مواجههای نداشتم و ندیدهام که این اتفاق بیفتد. ممکن است که ازدواج منجر به طلاق شود و این موضوع در ازدواجهای معمولی هم امکانپذیر است. این اتفاق جدیدی نیست و پدران دارای فرزند معلول هم میتوانند برای معافیت اقدام کنند؛ حتی پدری را میشناسم که صاحب فرزند مبتلا به دیستروفی شده؛ اما برای معافیت باید هزینه سالهایی را که خدمت نکرده پرداخت کند.»
