اقدام دانشجویی تسخیر سفارت آمریکا در 13 آبان 58 تحولی عظیم برای کشور ایران، ملت ایران، دانشجویان پیرو خط امام و انقلاب پدید آورد که هنوز بحث آن میان محافل سیاسی و حتی جمعهای عامیانه غیرسیاسی داغ است و برداشتهای بسیار متفاوتی از آن وجود دارد. محمد ابراهیم اصغرزاده آن زمان دانشجویی انقلابی بود و مدتی نیز به علت فعالیتهایش در زندان کمیته مشترک به سر برده بود و اقدام سیاسیانقلابی برای او و همفکرانش یک دغدغه اساسی به حساب میآمد. تسخیرسفارت آن چنان عظیم بود که دانشجویان را از یک انقلابی ساده به قهرمان تودهها و حرکتشان به انقلابی دیگر تبدیل شد. در گفتوشنودهای دانشجویان در سالهای بعد از تسخیر سفارت این نکته روشن است که هیچکدام تصوری از طولانیشدن تسخیر به مدت 444 روز نداشتند و این اقدام از بطن یک نگرانی تاریخی برخاسته بود.
مجلس چهاردهم شورای ملی در تاریخ 6 اسفند 1322 بازگشایی و در 21 اسفند اولین جلسه رسمی خود را به ریاست سید محمدصادق طباطبایی برگزار کرد. انتخابات مجلس در فضای حکومت نظامی در خرداد 1322 با شرکت 800 نفر برگزار شد. در این دوره 136 نماینده در مجلس حضور یافتند، اما اعتبارنامه سیدجعفر پیشهوری رد شد و اعتبارنامه آیتالله کاشانی به مجلس نرسید.
در قسمت قبل خواندیم انتخابات مجلس دوازدهم شورای ملی که آخرین دوره مجلس در دوران حکومت رضاشاه بود در تاریخ 26 فروردین 1318 برگزار شد و در سوم آبان 1318 با ریاست محتشم السلطنه آغاز به کار کرد که در این دوره 137 نماینده به مجلس راه یافتند و دو تن از آنان سلب صلاحیت شدند. سیزدهمین دوره مجلس شورای ملی در 22 آبان 1320 بهعنوان اولین مجلس دوران حکومت محمدرضا شاه در دوره حضور متفقین در ایران به ریاست محتشم السلطنه با 135 نماینده آغاز به کار کرد.
در قسمت قبل خواندیم یازدهمین دوره از مجلس شورای ملی که هنوز در دوران حکمرانی رضاخان بود، در تاریخ 20 شهریور 1316 و با دو ماه وقفه از مجلس قبل تشکیل و افتتاحیه آن در تاریخ 27 شهریور 1316 برگزار شد. محمدرضا پهلوی در کنار پدرش برای اولین بار در مراسمی اینچنینی در قامت ولیعهد حضور یافت. مهمترین رویداد این دوره مجلس، وقوع جنگ جهانی دوم بود. انتخابات مجلس دوازدهم شورای ملی که آخرین دوره مجلس در دوران حکومت رضاشاه است، در تاریخ 26 فروردین 1318 برگزار شد و در سوم آبان 1318 با ریاست محتشمالسلطنه آغاز به کار کرد که در این دوره 137 نماینده به مجلس راه یافتند و دو تن از آنان سلب صلاحیت شدند.
مجلس دهم شورای ملی در تاریخ 15 خرداد 1314 با ریاست حسن اسفندیاری (محتشمالسلطنه) آغاز به کار کرد. در این دوره، آقایان محمدعلی فروغی و محمود جم در جایگاه نخستوزیری مسئول دولت بودند. علیاکبر داور، تیمسار نخجوان، مرتضیقلی بیات و… از اعضای هیئت دولت در این دوره مجلس بودند.
«هرکسی گفته است با صراحت میگویم غـلط کـرده اسـت. دروغ میگویند. هرکسی بگوید اعدام هویدا توسط من را دیده است، دروغ میگوید. من اگر حاکم شرع بودم آن فرد را حد میزدم. هیچکس جز خدا قاتل هویدا را نمیشناسد. دروغ گفتن کاری بسیار غیراخلاقی است.» هادی غفاری بارها به این پرسش پاسخ داده که آیا او امیرعباس هویدا را در جلسه دادگاه کشته است یا خیر؟ او در گفتوگو با «اصفهانزیبا» هم این مسئله را رد کرده است.
مجلس نهم در تاریخ 24 اسفند 1311 با ریاست عدل الملک بازگشایی و اولین جلسه رسمی آن در 24 فروردین 1312 انجام شد و این مجلس نیز در راستای برنامه اصلاحات رضا شاه درگیر تصمیمات مهمی شد. هیئت رئیسه دوره نهم عبارت بودهاند از:
رئیس: میرزا حسینخان دادگر عدل الملک/نواب رئیس: محمد هاشم میرزا افسر، مهدی دادور/منشیان: یونس وهابزاده، محمد علی منصف، محمد رضا تهرانچی، سلمان اسدی، عبد الوهاب مؤید احمدی، غلامحسین کاشف، فتح اله فزونی، علیقلی هدایت، حسین افشار، میرزا کاظم خان مژدهی/کارپردازان: ارباب کیخسرو شاهرخ، امیر حسین خان ایلخان، محسن همراز، حسن مرآت اسفند یاری، مخبر فرهمند.
در قسمت قبل خواندیم که مجلس ششم و هفتم شورای ملی با کنترل و دستور رضاخان و نظارت گزینشی تشکیل شد که با وجود تمام مصائب آن و از دست رفتن کارکرد اساسی نهاد انتخابی اما تصمیمات ملی مهمی در آن از جمله قانون منع بردهداری گرفته شد. مجلس هشتم در تاریخ 24 آذر 1309 با ریاست حسین دادگر (عدل الملک) و 127 نماینده آغاز به کار کرد. در این دوره دولت مخبرالسلطنه هدایت (مهدی قلی هدایت) از مجلس رأی اعتماد گرفت. یکی از رویدادهای مهم این دوره، پیشنهاد لغو امتیازنامه دارسی بود. این امتیاز در سال ۱۳۱۹ هجری قمری، برای استخراج نفت جنوب به مدت شصت سال به دارسی داده شده بود. پیشنهاد لغو این امتیاز روز ۱۰ آذر ۱۳۱۱ شمسی توسط وزیر مالیه به استحضار مجلس رسید و مورد موافقت و تحسین نمایندگان قرار گرفت.
نسل جوان جامعه ایران به علت وجود فاصله سی ساله با نسل انقلابی پیش از خود در مواجهه با تاریخ ایران و تحولات پیشین دچار گمگشتگیهایی است که تنها راه فهم عمیق آن، بازگشت به گذشته و پرسشی بدون واسطه و بیعینک قضاوت، از شاهدان وحاضران وقایع است. محمد عطریانفر، یکی از مبارزان پیش از انقلاب است که در بسیاری از وقایع و رویدادهای پیش و پس از انقلاب حضور داشته و با چهرههای سرشناسی رفاقت و همکاری کرده است. او، زاده اصفهان و رشد یافته در خانوادهای مذهبی است که به قول خودش تا سال60 حتی تلویزیون در خانه نداشتند و صدای رادیو تنها برای اذان در خانهشان به گوش میرسید. نمیشود با او گفتوگو کرد و از روایت پیوستن خواهرش به سازمان مجاهدین خلق نپرسید؛ داستان خواهر و برادری که یکی در ایران ماند و با وجود انتقاداتش به کمیها و کاستیها از قطار انقلاب پیاده نشد و دیگری راه مبارزه مسلحانه در پیش گرفت و اکنون از سرکردگان سازمان رجویهاست.
«اعضای سازمان منافقان در 19فروردین سال 61، میخواستند با 13گلوله من را ترور کنند که هنوز یکی از گلولهها در دستم است. آنها در میدان هفت تیر از سه طرف من را محاصره کردند و تیراندازی شد؛ همان شب، رجوی در پاریس اعلام کرد ما منصوری را کشتیم، چون ضدمجاهد بود. من سالها با مسعود رجوی در زندان بودم. زمینه تکبر و قدرت طلبی در او بسیار بالا بود و یک هوشمندی و موذیگری خاصی داشت.» اینها بخشی از خاطرات جواد منصوری، از مبارزان سیاسی قبل از انقلاب و البته نخستین فرمانده سپاه پاسداران بعد از انقلاب است. او از جمله چهرههایی است که چه قبل و چه بعد از پیروزی انقلاب از نزدیک شاهد حوادث و بزنگاههای مختلف تاریخ سیاسی کشور بوده است. جواد منصوری در سال ۱۳۲۴ در محله صابونیهای شهر کاشان به دنیا آمد. او دوران تحصیل را در دبستان نوشیروان و دبیرستان علوی زادگاه خود گذراند و در سال ۱۳۴۶ در زندان دیپلم گرفت.
در قسمت قبل روند شكلگیری مجلس پنجم و اهمیت آن در میان دیگر مجالس را مرور كردیم، انحلال سلطنت قاجار و تأسیس حكومت پهلوی، مهمترین رویداد مجلس پنجم بود. دوره ششم مجلس شورای ملی، اولین دوره قانونگذاری در عصردوم مشروطیت (۱۳۰۵- ۱۳۲۰ شمسی) است. مجلس ششم شورای ملی كه با انتخابات در تاریخ 5 تیر 1305 شكل گرفت، اولین جلسه خود را با حضور رضا شاه در تاریخ 19 تیر 1305 آغاز كرد. در این دوره محمدعلی فروغی به عنوان سرپرست نخستوزیری از سوی حزب تجدد به مجلس معرفی شده و پس از مدتی با انتخاب مستوفیالممالک در 15 خرداد 1305 رضا شاه اصلاحات ساختاری خود را در زمینه ارتش و زیرساختهای كشور آغاز كرد. عملا در این دوره به علت نفوذ رضاشاه و آغاز فعالیتهای ملی دولت، مجلس كاركرد اساسی خود را از دست داد.
جامعه ایران در طول تاریخ با مفهوم و ساختار دین پیوند دیرینهای برقرار کرده که سایه آن همیشه بر سر تحولات و دگرگونیهای کشور بوده است. پرداختن به این اصل مهم که بهصورت عینی در جامعه ما قابلرؤیت است، باعث اندیشهورزی، تبیین و تغییر بر اساس اقتضائات زمان و تأثیرگذاری بیشتر در میان نسل جوان خواهد شد. دین در جامعه ایران کارکردی در راستای حل مشکلات و پاسخگویی به نیازهای توده مردم دارد و عملا عاملی فراتر و مشروعتر از قانون برای پیروی از سوی مردم است. درگذشت حضرت آیتالله یوسف صانعی که او را فقیه نواندیش میخواندند و از ایشان فتواهایی درزمینه حقوق زنان و… بهجامانده، بحث فقه پویا را بار دیگر در محافل حوزوی بر سر زبانها انداخته است.