احتمالاً عدهای بسیار کمی در میان ما وجود دارند که در زندگی هرگز از کالای دستدوم استفاده نکرده باشند. این افراد معدود یحتمل یا از ثروت هنگفتی برخوردارند یا وسواس ویژهای برای خریدن اجناس نو و تازه دارند (البته این دومی باز هم وابسته به اولی است). از طرف دیگر باز هم احتمالاَ عدهای بسیار کمی در میان ما وجود دارند که در زندگی همیشه کالاهای دستدومی استفاده میکنند. هر انسانی که به سلامتش، ولو به صورت حداقلی، اهمیت بدهد و اندک پولی برای گذران زندگی داشته باشد به هیچ وجه از غذای نیمهتمام و دورافتادهی غریبهها در سطلهای زباله نخواهد خورد.
در میان آثار متعددی که جلالالدین همایی نگاشته است، کتاب سه جلدی «تاریخ رجال و دانشمندان» بیش از باقی آثار منعکسکننده روزگار و شخصیت خود مؤلف است. این کتاب حاوی زندگینامه صدها تن از شخصیتهای اصفهانی است؛ از روزگار آدم ابوالبشر تا زمان زندگی مؤلف. با این حال از آنجا که مؤلف به مردان و زنان روزگار خویش نیز پرداخته و در این میان با بسیاری از آنها ارتباط، دوستی و همدرسی داشته است، بنابراین در آیینه زندگینامههایی که بیان کرده میتوان فضای عمومی و جامعی از حیات فکری و روزگارش را ترسیم نمود. در یک قانون کلی باید اذعان کنیم که «زندگی در زندگینامهها جاری است» ما در این مقاله به بهانه معرفی این کتاب ارجمند که توسط انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سال 1396 و در دو هزار صفحه به چاپ رسیده است، به کاوش پرداخته و میکوشیم برشهایی از این زندگی و زمانه را از دل آن بیرون آوریم.
«از اینجا رانده و از آنجا مانده!» این گزاره حکایت اتباع افغانستانی است که جنگ و شرایط نابسامان سیاسی، زندگی در افغانستان را برای آنها سخت و غیرممکن کرده و سبب شده تا دههها پیش، پدرانشان چمدان ببندند و ناگزیر به کشور دوست و همسایه که ازقضا اشتراکهای مذهبی و دینی و زبانی بسیاری با یکدیگر دارند، کوچ کنند و در آن ماندگار شوند؛ کشوری که حالا، اگرچه برای بسیاری از افغانها حکم وطن دارد، اما تبعیض، تحقیر و محدودیت و نبود قانون مدونی که مهاجران به واسطه آن بتوانند زندگی آرام و بیدغدغهای را داشته و از حداقل حقوق شهروندی برخوردار باشند، آنها را در تنگنا گذاشته و دست و پایشان را برای انجام جزئیترین امور روزمره بسته است. این محدودیتها بهویژه برای آن دسته از اتباعی که تمایل به انجام فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی در ایران دارند، نمود بیشتری دارد. این گزارش، روایتهایی است از زبان افاغنهای که در عرصههای مختلف مشغول فعالیت هستند؛ اما از موانع پیش رو و سنگاندازیهای متعدد، گلایه دارند. مخرج مشترک حرفهای آنها را که بگیریم به نبود قانون مدون در رابطه با زندگی مهاجران افغانستانی در ایران و رویکرد نامطلوب مسئولان درباره آنها میرسیم.
نمایشگاه «نقش ارادت» نمایشگاهی است از آثار طراحان اصفهان برای ابراز ارادت به امام علی (ع) که در گالری گلستان عمارت سعدی حوزه هنری اصفهان به نمایش درآمده است. این نمایشگاه حاصل طراحی گرافیستهای اصفهانی در قالب کارگاه یک روزه با عنوان «طراحی نام و القاب امام علی (ع)» است و در نهایت ۳۴ اثر که به شیوه خط بنایی طراحی شدهاند به عنوان خروجی این کارگاه در نمایشگاهی با عنوان «نقش ارادت» به مناسبت میلاد امام علی (ع) از ششم اسفندماه در این گالری به نمایش درآمده است و تا 14 اسفند به کار خود ادامه میدهد. برای باخبر شدن از جزییات این نمایشگاه با حمیدرضا کشاورزی میاندشتی مدرس کارگاه یک روزه «طراحی نام و القاب امام علی (ع)» گفتگو کردیم.
«عصرها در حاشیه رودخانه، طرف باغ جنت، هیچ برای تفریح و تفرج میروید و آن مناظر زیبای عالم طبیعت را که دست قدرت پروردگار نصیب شهر اصفهان و ما ملت قدرناشناس کرده است، میبینید؟ آری کیست که آن دورنمای پلهای مارنان و سی و سه چشمه با درختان سر در هم کشیده، بیشههای پهناور و آن امواج آبهای رودخانه که این ایام تمام سطح بستر زایندهرود را پوشانده و زیباترین مناظر را در نظر ناظران جلوهگر میسازد، او را مجذوب خود نساخته باشد؟ همه کس طرف عصرها و حوالی غروب آفتاب در اثر کارها و مشاغل روزانه خود، خسته شده و میل دارد ساعتی را در گشت و تفرج گذرانده، دماغ فرسوده خود را با هوای روحپرور کنار رودخانه، از خستگیهای روزانه دمی آسوده دارد. لابد شما نیز گاهی منفردا و گاهی با رفقای خود حرکت کرده، وارد چهارباغ شده و از آنجا به طرف باغ جنت سرازیر میشوید»(اخگر، شماره 96، فروردین 1308).
راهاندازی پلتفرمهای ایرانی برای نمایش موازی با سینماها و شبکه نمایش خانگی، چندسالی است که به شکلی جدی توسط وزارت ارشاد پیگیری میشود. از دو سال گذشته، این پلتفرمها با پیشقراولی «نماوا» و «فیلیمو» وارد چرخه فعالیت شدند و در نخستین گام، اقدام به پخش چند سریال شبکه نمایش خانگی کردند. نتیجه، چیزی جز شکست برای این تجربههای نمایش نوین نبود؛ اما کرونا برای هر صنفی که زیانده بود، سبب ترویج فرهنگ استفاده از این پلتفرمها شد.
بهتازگی وارد چله روزه شدهایم، زمانی برای عبادت کردن و روزه گرفتن بهمنظور گرامیداشت اقامت چهلروزه عیسی (ع) در بیابان در آغاز خدمت عمومیاش. حدود یکچهارم آمریکاییها (شامل 61 درصد از کاتولیکها) بهطورمعمول و به خواست خود این ایام را در قالب گذشتن از خواستههای نفس، روزه گرفتن، صدقه دادن و دعا و مناجات گرامی میدارند. بسیاری از ادیان دیگر هم سنتهای پارسامنشانه مشابهی دارند، مانند یومکیپور در یهودیت و رمضان در اسلام که در آنها نیز افراد معتقد توبه کرده و بر نیاز خود به بهسازی نفس تأمل میکنند.
با این که عنوان قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان در ابتدا متبادرکننده حمایت کلی از حقوق هنرمندان است، اما این قانون در اصل حامی هر نوع تألیف و تصنیف نیز هست؛حتی اگر این تألیفها و تصنیفها جنبه هنری نداشته باشند. مقالههای علمی نیز از جمله آثاری هستند که مشمول حمایت قوانین حوزه حقوق مالکیت فکری قرار میگیرند.
شش سال از فوت زاون قوکاسیان سینماشناس، منتقد و مدرس سینما میگذرد و همچنان بحث تأسیس مرکزی فرهنگی به نام زاون در اصفهان به سرانجام نرسیده است. مرکزی که قرار بود بعد از فوت او محلی باشد برای حفظ میراثش و ادامهدهنده مسیری که او در فعالیتهای سینماییاش پیگیری میکرد. تأسیس موزهسینما در اصفهان مسئله دیگری است که فعالان سینمایی سالهاست از لزوم آن صحبت میکنند. موزهای که علاوه بر حفظ میراث زاون میتوان اسناد تاریخی سینمای اصفهان، مجموعههای شخصی سینماگران و دستاوردهای آنها و همچنین وجوه مختلف تاریخ سینمای اصفهان از جمله سینمای آزاد را به خوبی حفظ و نگهداری کند. با این حال ایده تأسیس موزه سینما هم مانند تأسیس مرکز فرهنگی زاون بدون هیچ تصمیمی رها شده است.
بیست و هفتم بهمن ماه سال جاری بود که رئیس سازمان زیباسازی اصفهان از مرمت و نصب قسمت میانی مجسمه تقدیس پرویز تناولی گفت. مرمت و نصبی که این بار هشت روز بیشتر دوام نیاورد و بخش میانی مجسمه تقدیس در کمال تعجب همگان برای سومین بار دزدیده شد. اگر فاصله میان ربودن اول و دوم دهسال بود، این بار هشت روز کافی بود تا دوباره قلب تقدیس دزدیده شود.