اصفهان را نماد و ویترین معماری و تمدن ایران در بعد از اسلام معرفی میکنند؛ اما پیدا شدن نشانههای حیات و زندگی جمعی در «تپه اشرف» به ما گفت که این شهر پیش از اسلام نیز زیستگاه بشر و یکی از مراکز تمدنی در فلات ایران بوده است. شاید بسیاری فراموش کرده بودند که اگر در شرق اصفهان تپه اشرف ما را به دوران اشکانیان میبرد، در غرب این شهر نیز کوه آتشگاه ما را به عصر ساسانیان متصل میکند. این مطلب مروری کوتاه دارد بر کوه آتشگاه و چالشهای آن و نیز به نکتهای باریک درباره حفاظت از میراث فرهنگی مشترک اشاره میکند.
خیابان چهارباغ در شهر اصفهان جایگاهی دارد که هم نکات مثبت و هم نکات منفی، خواهناخواه به آن تحمیل میشوند. قصه چهارباغ فقط در کالبد خیابان و جدولبندی آن خلاصه نمیشود؛ بخش مهم آن معطوف به «چهارباغیان» است؛ یعنی کسانی که در چهارباغ میروند و میآیند. اصولا خیابان بدون مردم معنا ندارد. خیابان وقتی خیابان است که مردمی از آن گذر کنند. این مردم هم جزوی از تاریخ و هویت خیابان محسوب میشوند؛ پس باید موردمطالعه قرار گیرند. رفتار، نگاه، رویکرد، کنش، وسیله نقلیه، آواز و خلاصه همهچیز آنها در خیابان به همین امر معطوف میشود.
در سال 1313 که زمزمه توجه به گردشگری در کشور داشت بلند میشد، ولیعهد سوئد و خانوادهاش به اصفهان آمدند. سفر آنها باعث شد مسئولان شهری و گردشگری متوجه شوند که چه امکاناتی برای پذیرایی از اینگونه مهمانان ندارند. آنها دریافتند یک محل اقامتی آبرومند در شهر اصفهان نیست. این مطلب به این سفر و حواشی آن پرداخته و تأثیر آن را بر رشد صنعت گردشگری اصفهان بررسی میکند.
در جنوب زایندهرود، درست در مقابل پل جوبی کاخ هفتدست قرار داشت؛ مجموعهکاخی که هفتدستگاه یا هفت عمارت بود و در زمان صفویه ساخته شده بود. این کاخ قسمتی از مجموعهکاخهای سعادتآباد بود که در دو سوی زایندهرود و بر مبنای یک نقشه چینی برای تفریح خاندان سلطنت درست شده بود. هفتدست، آیینهخانه، نمکدان و پل جوبی که یک پل کوچک درون حصار قصر بود، همگی در یک حصار قرار داشتند.
چهلمین سال درگذشت استاد جلالالدین همایی بهانهای شد تا موسسه پژوهشی میراث مکتوب یکصد و بیست و نهمین نوبت از نشستهای خود را به گرامیداشت این ادیب و دانشمند بزرگ معاصر اختصاص دهد. در این برنامه که بهصورت مجازی و در صفحه اینستاگرام موسسه میراث مکتوب برگزار شد سه تن از بزرگان ادب و علم یعنی دکتر مهدی نوریان، دکتر محمد باقری و دکتر ماهدخت بانو همایی دختر علامه همایی درباره برخی آثار و همچنین زندگی پربار ایشان صحبتهایی را ایراد کردند.
اصفهان یک شهر تاریخی است؛ اما تاریخش در میدان نقشجهان و مسجد جامع عتیق خلاصه نمیشود. شهری زیر شهر اصفهان وجود دارد که تاریخ غنی و زیست هزاران سالانه مردمان اصفهان را در خود نهان کرده است؛ درحالیکه ما اطلاعات زیادی از آن نداریم، چون کمتر کاوشی بر پیکره این شهر نهان انجامشده و به جایش تا توانستهایم بر روی تاریخ، ساختوساز کردهایم؛ اما یکی از معدود سررشتههای کهنشهر نهان اصفهان، تپه اشرف است؛ تپهای باستانی در خیابان مشتاق دوم که هزاران روایت ناگفته را در دل خود دارد.