چهره | نهضت قریشی‌نژاد

بازنمایی حجم‌ها در مرز میان خیال و واقعیت

«تماشای تأثیر و نفوذ نورها و تاریکی‌ها در فواصل میان توده‌ها و حجم‌هایی که درختان و ساختمان‌ها در چشم‌اندازهای مختلف می‌سازند بهانه‌ای برای این تجربه‌گری شد. سؤال این بود که چطور می‌توان با مداخله در منشأ، جهت، رنگ و روابط نور و تاریکی در بازنمایی به اتمسفر جدید دست پیدا کرد. همچنین این تلاشی تجسمی بود تا علاوه بر بینایی، حس‌های دیگر را نیز تجربه فرا بخواند؛ به طوری که بتوان رطوبت، سردی‌گرمی و شاید بوی یک فضا را با نگاه‌کردن به آن حدس زد  یا از این راه به حس لطیف یا تازه‌ای رسید.»

سفر به تاریخ فراموش‌شدگان

پنجمین نشست از مجموعه گفت‌وگوهای زنده اینستاگرامی صفحه چهارسوق در گستره تاریخ اجتماعی به گفت‌وگوی مهدی یساولی، روزنامه نگار و پژوهشگر تاریخ با نسیم خلیلی، پژوهشگر تاریخ و داستان‌نویس اختصاص داشت. سفر به تاریخ فراموش‌شدگان، تاریخ مردم و زیست روزمره آن‌ها در گستره تاریخ عنوان این گفت‌وگوی زنده بود و هر دو تاریخ‌نگار با ذکر مثال‌هایی به دنبال یافتن پاسخ این پرسش بودند که چرا تاریخ‌نگاری ایرانی به روایت تاریخ مردم یا تاریخ اجتماعی گرایش نداشته است و چرا تاریخ‌نگاران به نوشتن زندگی روزمره مردم علاقه‌ای نشان نداده‌اند؟

گزارشی از جشنواره ملی تئاتر فجر – ۲

استفاده عمومی از آثار هنری

بر اساس ماده چهارم قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان مصوب سال 1348 خورشیدی، حقوق معنوی اثر محدود به زمان و مکان نبوده و قابل واگذاری به غیر نیست. یعنی حقوق مربوط به نام پدیدآورنده قابل انتقال و بخشش نیست و به عبارت خیلی ساده‌تر: یک پدیدآورنده نمی‌تواند به کسی اجازه دهد که اثر وی را به نام خودش اکران کند. بر همین اساس، طبیعتا اشخاص دیگر هم نمی‌توانند با اجازه یا بدون اجازه پدیدآورنده، خود را مالک اثر وی معرفی کنند. این در باب حقوق معنوی اثر بود.

مرداب‌های جاری و شط جلیل شعر

خط سرخی زین پلنگستان عبورم می‌دهد وسعت گلگشت آهوها صدایم می‌زند
 بهمن رافعی
تاریخ ادبی به دو صورت وجود دارد: صورت اول و نزدیک آن تاریخ ادبی در «اکنون» است که جاری و ساری است. به حکم این اکنونی و درگذر بودن، رویدادهای ادبی و نیز وجود معاصرِ شاعر و نویسنده، بدیهی و همیشه در دسترس فرض می‌شود؛ حال آنکه چنین نیست؛ زندگی، سلوک و هنر هر شاعر و نویسنده خوبی، رخدادی نادر و تکرارناپذیر است و ممکن است دیگر تاریخ ادبی در اکنون، دست‌کم در زمانی کوتاه، بخت دیدار آن شاعر و نویسنده خوب را درنیابد.

مردی که در این گوشه دنیا نشسته

جامعه‌شناسان ادبیات، معمولا آثار و احوال و حیات ادبی یک شاعر را در چارچوب ادبی و اجتماعی و فضای ایدئولوژیک حاکم بر زمانه زیست او بررسی می‌کنند. جوانی بهمن رافعی نیز مصادف بوده با شور و التهابات سیاسی و اجتماعی دهه ۴۰ و ۵۰ کشور. همان دوره‌ای که اوج شکوفایی و میدان‌داری ادبیات نوین این دیار، خاصه شعر، بوده‌است. زمانی که مدرنیسم ادبی و مدرنیته اجتماعی و فرهنگی،  به تغییرات سیاسی، رنگ و آب و شتاب ویژه‌ای بخشیده و متقابلا از آن تأثرات گسترده و عمیقی دریافت کرده بود؛ به‌گونه‌ای که چهره هر شاعر و نویسنده‌ای، در موضع‌گیری و واکنش به آن تحولات ترسیم می‌شد.

ادای احترام به استاد بهمن رافعی یک ضرورت است

انزوای خودخواسته، خودسازی شاعرانه، اولویت‌دادن به نفس زندگی و دوری از هیاهوی مرکز از بهمن رافعی چهره‌ای خاص ساخته است. او در نگاه من نماد سرنوشت ادبیات یکصد سال گذشته اصفهان است. نبود جریان مستمر ادبی و نهاد های ادبی رسمی و تأثیرپذیری ادبیات از رویدادهای سیاسی، همین طور بر دوش ادبیات وظیفه‌های غیر ادبی گذاشتن، فعالیت‌های ادبی را در این شهر به همت افراد وابسته کرد نه نهادها.

یک جهان معنا

اولین دیدار با بهمن رافعی، تیرماه هزار و سیصد وهشتاد بود. من جوان و با انگیزه، او کارکشته و بی‌دریغ. بهمن رافعی آن روزها در خانه هنرمندان جلسه‌ای برگزار می‌کرد که حالا با گذشت بیست سال، می‌توان گفت تأثیرگذارتر از تمام جلسات در زمان خود و پس از خود در اصفهان بود. بسیاری از شاعران جوان آن سال‌ها و میان‌سال این روزها، بدهکاران بهمن رافعی و همان جلسه هستند. او تشویق را بلد بود، نظردادن را بلد بود و شنیدن را بهتر از همه می‌دانست. آن روز، ده روز از آمدنم به اصفهان می‌گذشت.

شاعر نفس بکش که قلم زندگی کند

بهمن رافعی در سال 1315 هجری شمسی در شهر بروجن یکی از شهرهای استان چهارمحال و بختیاری دیده به جهان می‌گشاید. بروجن در آن روزگار جمعیت زیادی نداشته است. شهری کوچک و سردسیری و گرفته در میان کوه‌های سر‌به‌فلک کشیده زاگرس. در آن روزها چه در شهر بروجن و چه در سایر شهرهای ایران‌زمین، مردم از نعمت تحصیل علم و سوادآموزی همگانی بی‌بهره بوده و اکثر مردم حتی سواد خواندن و نوشتن را نداشتند؛ اما شرایط برای بهمن رافعی متفاوت بوده است. مادرش باسواد بوده و علاوه بر این، مادربزرگش نیز سواد داشته و نکته‌دان بوده و بزرگ‌شدن بهمن رافعی در خانواده‌ای این چنین او را وارد دنیایی متفاوت از سایر هم‌نسلانش می‌کند.

شاعرانه‌زیستن، زیستن شاعرانه

آیین رونمایی از مجموعه شعر  «در امتداد فاصله‌ها» تازه‌ترین مجموعه شعر بهمن رافعی بروجنی در صفحه اینستاگرام ابراهیم اسماعیلی اراضی شاعر و پژوهشگر ادبیات و با حضور جمعی از شاعران و صاحب‌نظران شعر و ادبی برگزار شد. در این برنامه، ابراهیم اراضی علاوه بر صحبت با استاد بهمن رافعی با تنی چند از شاعران و پژوهشگران ادبیات گفت‌وگو کرد و هرکدام از جنبه‌ای به اهمیت انتشار مجموعه اشعار بهمن رافعی اشاره کردند.  محمد علی بهمنی، محمد مستقیمی، سعید بیابانکی، مهدی ملکی دولت‌آبادی، حسین صادقی پناه، سید مهرداد افضلی، سید مهدی موسوی، غلامرضا طریقی، کبری موسوی و پانته آ صفایی در این برنامه صحبت و شعرخوانی کردند.

تلاش برای ارائه تصویری متفاوت از یک مادر

انتخاب «مامان» به عنوان کلمه‌ای صمیمانه‌تر و عامیانه‌تر به جای «مادر» که پژواکی رسمی دارد نشانه خوبی برای ورود به فیلم آرش انیسی است و ظرافت انتخاب نویسنده برای فهم فیلم از دریچه عنوان آن را نشان می‌دهد.مامان بیش از هر چیز تلاش می‌کند تصویری غیرتکراری و به دور از تحمیل رفتارهای کلیشه‌های مادرانه به کاراکتر، به جنبه‌های متضاد شخصیت هم بپردازد. در واقع به مادر فیلم در اولین مرحله به عنوان یک انسان با نقاط ضعفش نگاه کند.