تئاتر «ستارهشناس» مخاطب را به مواجهه با تنهایی و خودکاوی دعوت میکند
«ستارهشناس»، به دنبال راهی برای خودکاوی
نمایش «ستارهشناس» این شبها در سالن پرواز مجموعه استاد فرشچیان روی صحنه میرود؛ نمایشی به کارگردانی میثم کیان که براساس نمایشنامهای از دیدیه ون کولارت شکل گرفته و با محوریتی روانکاوانه، مخاطب را به مواجهه با تنهایی، رابطه، فقدان رابطه و جستوجوی راههایی برای خودکاوی دعوت میکند.
به بهانه انتشار کتاب «راز نو» بایدها و نبایدهای روایت مساجد معاصر اصفهان را در گفتوگو با مؤلف کتاب بررسی کردیم
رمزوراز معاصریت از راوی تا رویداد
سلسلهگزارشهای «مسجد پویا» در صفحه «کانونها» حاصل این دغدغه بود که روایتی عینی از اکنونِ مساجد بیان شود. در این گزارشها، خبرنگاران روزنامه با حضور در مساجد و گفتوگو با نمازگزاران، امامجماعت و هیئت امنای مسجد، در عین توجه به آداب و محیط مساجد، به برداشتی کلی از مسجد میرسیدند.
بررسی و واکاوی کودتای ۲۸مرداد، علل و عوامل، پیامدها و عبرتهایی برای امروز
آنگاه که با آمریکا دست دوستی دادیم…
مرور تاریخ پرفرازونشیب ایران، آینهای است که میتوان چهره امروز ایران را در آن دید و راه فردا را از گذر تجربههای دیروز آن، ترسیم کرد. در میان انبوه رویدادهایی که سرنوشت سیاسی ایران را دگرگون ساخته، کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، چون زخمی عمیق بر پیکر حافظه تاریخی این سرزمین نشسته است.
فرهنگ
خداحافظ جانِ شیفته و آگاه ادبیات!
«و هرگز چنین نیست که مردی اندوهگین نباشد، اما پیشاز رسیدنِ روز، چون برپای شود و با احتیاط خود را بهکار درختی کهنسال بگمارد و چانهاش متکی بر واپسین ستاره در انتهای آسمان روزهدار، نظارهگر چیزهای بزرگ و معصومی است که شادمانه درگردشند… .»(آناباز، سن ژون پِرس، محمد مهریار، محمود نیکبخت) محمود نیکبخت، جانِ شیفته و حضور آگاهِ ادبیات و فرهنگ بود. در عرصه ادبیات، علاقهمند فراوان است؛ افرادِ بادانش کم نیستند؛ سودایی و شیفته بسیار است؛ اما «شیفته بادانش» اندک است. شورمند شعورمند، نادر است؛ و نیکبخت از ایندست، دردانه و یگانه بود. هم ازاینروست که از دستدادن چنین گوهری، خسرانی است بیجبران. در این مجال اندک، بهتر دیدم بهجای آنکه «لختی قلم را بر وی بگریانم»، به بیان یادها و دریافتهایی (اگرچه مختصر و پراکنده) از نزدیک به سهدهه آشنایی با او بپردازم.
یک پنجره دلی به دنیای داستان
از وقتی خبر درگذشت استاد بسیار عزیزم محمود نیکبخت را در صفحه اینستاگرام حامد قصری خواندم تمام فایلهایم را گشتم تا عکسهایی را که از او و پنجرههایی که به رویم باز کرد پیدا کنم و بگذارم. عکس آن پنجرههای پشتی مسجد را که شاید در اولین دیدارش در خانهاش نشانم داد. رفته بودم تا نظرش را روی داستانهایی که به او داده بودم بگوید. گفت چای میخورید یا پالوده گرمک؟ نخواستم زحمت بدهم در حالیکه عرق میریختم گفتم چایی. گفت پالوده گرمک بخورید تا چای دم کنند. بهتر از خودم فهمیده بود چه میخواهم در رو به بالکن را باز کرد و من پرسیدم میتوانم بروم بالکن؟
تاریخ اشکها
آنچه میخوانید سه برش از کتاب «تاریخ اشکها» است که چند سالی است مشغول گردآوری و نوشتنش هستم، اثری که از آغاز، دوست عزیز زندهیادم محمود نیکبخت در جریان نوشتنش بود و گاهی بخشهایی از این را برایش میخواندم و اتفاقا دو هفته پیش که آخرین بار (با تلفن) با او حرف زدم سراغش را گرفت و گفت حیف است که همین طور بماند و سرانجام پیدا نکند.در این یک سال و نیم گذشته ما فقط با تلفن در تماس بودیم. همه احتیاطهای لازم را انجام میدادیم غافل از آنکه مرگ همیشه از دری وارد میشود که اصلا فکرش را نکردهای. ترفندهای زیادی در آستین دارد. فقط کاش محمود بود و اینها را میخواند. یعنی این خواسته زیادی است؟
نیکبخت اصفهان
شامگاه دوشنبه سوم خرداد 1400 خبری غیرمنتظره جامعه ادبی و هنری اصفهان را در بهت فرو برد. محمود نیکبخت معلم، نقاد و مرد با دانش و صاحب اندیشه اصفهان درگذشت و دست به دست شدن عکسها، اشعار و تکههای کوتاهی از فیلمهای سخنرانیاش در فضای مجازی جدیتر از همیشه ما را با شوخی تلخ و بیرحمانه مرگ مواجه کرد! مگر چیزی میتوانست آن صدای رسا، آن بیان محکم و بیپرده را خاموش کند و آن چشمهای براق و همیشه جستوجوگر را بر زندگی ببندد؟! مرگ کسانی که گویی هر آنِ زندگی را زندگی میکنند باورنکردنیتر از دیگران است و قرابتشان با مرگ یک شوخی تلخ بزرگ!
سبزِ سبزم، ریشه دارم
بعد از مدتها که داستانهای تقریبا طولانی و کتابهای مفصل خوانده بودم، داستانی به دستم رسید با 50 صفحه. پشت جلد کتاب درباره الگا توکارچوک نویسنده لهستانی کتاب نوشته بود و اینکه در سال 2018 جایزه نوبل گرفته و ابتدای کتاب هم مقدمهای درباره کتابهای برج بابل نشر چشمه آمده بود. با یکبار نشستن و برخاستن توانستم کل داستان را بخوانم. فضای داستان من را به یاد داستانهای ایتالو کالوینو انداخت؛ بهخصوص ویکنت دونیمشدهاش.
هنرهای تجسمی در بستر آنلاین
بیش از یک سال است که گسترش بیماری کرونا موجب شده تا دانشگاهها کلاسهای خود را بهصورت آنلاین در فضاهای مجازی برگزار کنند. اگرچه در روزهای نخست، دانشجویان و اساتید با پدیدهای ناآشنا مواجه بودند اما بهناچار آن را پذیرفتند و این شیوه آموزشی به توفیقی اجباری تبدیل شد که در برخی دروس به ویژه دروس نظری بسیار موفق بود و در برخی دیگر نیاز به برگزاری کلاسها و کارگاهها بهصورت حضوری امری ضروری به نظر میرسید، نیازی که شاید در رشتههای هنری دانشگاهها نمود بیشتری پیداکرد و نشان داد که امکان برگزاری بعضی از کارگاههای رشتههای هنری بهصورت مجازی فراهم نیست و هنر همیشه در تعامل بالنده میشود.
وضعیت معدوم در گالری اکنون
نمایشگاه «وضعیت معدوم» که اینروزها در گالری اکنون برپاست ارائهکننده آثاری از اکبر نعمتی راد، فرزانه قلی زاده، زینب حسینزاده و مژگان فاضلی است و نکته شایان توجه علاوه بر ارتباط مؤثر آثار با عنوان نمایشگاه، این است که هر چهار هنرمند شرکتکننده در این نمایشگاه فعالیت خود را از شهر آمل آغاز کردهاند. در آثار اکبر نعمتی راد تقابل بین دست سازههای آدمها در مقابل طبیعت در مجموعهای با نام «مثله شده» نشان داده میشود، فرزانه قلی زاده «دیجور» را به تصویر کشیده است، مژگان فاضلی مجموعه «تار و مار» را ارائه کرده و زینب حسینزاده نیز با مجموعه «تمام و ناتمام» به وضعیت معدوم اشاره کردهاند.
در پیشگاه قضاوت آیندگان
همواره در تورق روزنامه اخگر، به مطالب و گزارشهای جالب توجهی برخوردم که اگرچه به لحاظ تاریخی فاصلهای در حدود 100 سال با زمان کنونی دارد، اما در حیطه محتوا قابلیت پرداختن یا مقایسه با اتفاقات امروزه را دارد. از جمله این مطالب، سرمقالهای بود نسبتا طولانی درباره کنشگری ایرانیان در مقابل رخدادهای اجتماعی و سیاسی جاری مملکت و غنیمتشمردن فرصتهای دست داده برای حضور در عرصههای تصمیمگیری و تغییر شرایط کشور به سمت توسعه و قانونمندی بیشتر. با توجه به ایام پر التهاب پیش از سیزدهمین انتخابات ریاستجمهوری که هماکنون در آن قرار داریم و انتخابات به عنوان تجلی حضور مردم در عرصه سیاسی، البته در جوامع قائل به اصول دموکراسی شناخته میشود، پرداختن به این مقاله اخگر میتواند به مثابه یک پل میان دورانهای دیروز و امروز، نکاتی تاریخی را به ما یادآور شود.
جشنواره جهانی یا دورهمی خودمانی؟
سیوهشتمین دوره جشنواره جهانی فجر این روزها به صورت فیزیکی و مجازی در حال برگزاری است؛ جشنوارهای که سال گذشته به دلیل شیوع کرونا برگزار نشد و امسال با بهرهمندی از تجارب جشنوارههای سینمایی جهان که طی یکسال گذشته برگزار شدند، توانست برنامههای خود را از سر بگیرد.
جلوگیری از نشر اطلاعات طرحهای هنری
در یادداشت گذشته گفتیم که طرحها و اتودهای اولیه آثار هنری علاوه بر جنبه هنری در پیش بینیهای قانون حمایت از حقوق مؤلفان، مصنفان و هنرمندان در مورد آنها، از باب اطلاعات تهیه شده توسط افرد حقیقی و حقوقی نیز میتوانند در قوانین خاص دیگری مورد حمایت واقع شوند.
از جمله این قوانین قانون «انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات مصوب سال 88» در مجمع تشخیص مصلحت نظام است. با اینکه قانون یادشده به طور کلی ناظر بر انواع اطلاعات غیرهنری است و یک قانون حمایتی برای قشر هنرمند محسوب نمیشود، اما همانگونه که گفتیم، طرحها و اتودهای آثار هنری نیز میتوانند مشمول حمایت این قانون باشند و به طور کلی از آنجایی که قانون فوق در حوزه مالکیت فکری و حقوق معنوی مربوط به ایدهها نیز قابل نگاه و تفسیر و تأویل است، استخراج برخی از مواد آن به نفع هنرمندان خالی از ضرورت و لطف نیست.
فرهنگ پهلوانی آیین دیروز و نیاز امروز
چندسالی است در تقویم رسمی کشور، روز هفدهم شوال به سبب واقعه نبرد خندق در صدر اسلام و مبارزه مشهور حضرت علی علیهالسلام با جنگاور تنومند سپاه شرک، عمروبن عبدود به عنوان روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانهای ثبت شده و با مراسمها و اقدامات ویژه همراه است. مولای متقیان با رفتار ماندگار خود و غلبه بر خشم و هوای نفس، این درس را به پیروان خویش میآموزد که جنگ و قتال فقط در راه رضای پروردگار ارزشمند است و اگر ذرهای احساسات فردی در آن دخیل باشد، از اساس فاقد ارزش میشود.
عیّاروار رقصی در آتش بلا کن
محمدعلی دادور متخلص به فرهاد، در 13 فروردینماه ۱۳۲۹ شمسی در اصفهان متولد شد. از نوجوانی اولین زمزمههای شاعرانه را تجربه کرد و سال ۱۳۴۷ درحالیکه سال دوم متوسطه را میگذراند، به انجمنهای ادبی فروغ و صائب راه یافت و خوشهچین خرمن استادان بزرگی چون صغیر، بصیره متین، توا، دریا، بیریای گیلانی و جلال برجیس شد. رغبت عجیبش به مطالعه، وی را بر آن داشت تا روز و شب را به خواندن و تحقیق بگذراند. وی به سال ۱۳۵۰ تحصیلات دوره متوسطه را به پایان برد و پس از طیکردن دوره نظام در سال ۱۳۵۲ در رشته تاریخ دانشکده ادبیات اصفهان به ریاست دکتر عبد الباقی نواب که از دوستان انجمنی او بود به تحصیل پرداخت.
شرکت پیام اصفهان زیبا
آرشیو کامل روزنامه
