بهتازگی وارد چله روزه شدهایم، زمانی برای عبادت کردن و روزه گرفتن بهمنظور گرامیداشت اقامت چهلروزه عیسی (ع) در بیابان در آغاز خدمت عمومیاش. حدود یکچهارم آمریکاییها (شامل 61 درصد از کاتولیکها) بهطورمعمول و به خواست خود این ایام را در قالب گذشتن از خواستههای نفس، روزه گرفتن، صدقه دادن و دعا و مناجات گرامی میدارند. بسیاری از ادیان دیگر هم سنتهای پارسامنشانه مشابهی دارند، مانند یومکیپور در یهودیت و رمضان در اسلام که در آنها نیز افراد معتقد توبه کرده و بر نیاز خود به بهسازی نفس تأمل میکنند.
با این که عنوان قانون حمایت از حقوق مؤلفان و مصنفان و هنرمندان در ابتدا متبادرکننده حمایت کلی از حقوق هنرمندان است، اما این قانون در اصل حامی هر نوع تألیف و تصنیف نیز هست؛حتی اگر این تألیفها و تصنیفها جنبه هنری نداشته باشند. مقالههای علمی نیز از جمله آثاری هستند که مشمول حمایت قوانین حوزه حقوق مالکیت فکری قرار میگیرند.
شش سال از فوت زاون قوکاسیان سینماشناس، منتقد و مدرس سینما میگذرد و همچنان بحث تأسیس مرکزی فرهنگی به نام زاون در اصفهان به سرانجام نرسیده است. مرکزی که قرار بود بعد از فوت او محلی باشد برای حفظ میراثش و ادامهدهنده مسیری که او در فعالیتهای سینماییاش پیگیری میکرد. تأسیس موزهسینما در اصفهان مسئله دیگری است که فعالان سینمایی سالهاست از لزوم آن صحبت میکنند. موزهای که علاوه بر حفظ میراث زاون میتوان اسناد تاریخی سینمای اصفهان، مجموعههای شخصی سینماگران و دستاوردهای آنها و همچنین وجوه مختلف تاریخ سینمای اصفهان از جمله سینمای آزاد را به خوبی حفظ و نگهداری کند. با این حال ایده تأسیس موزه سینما هم مانند تأسیس مرکز فرهنگی زاون بدون هیچ تصمیمی رها شده است.
بیست و هفتم بهمن ماه سال جاری بود که رئیس سازمان زیباسازی اصفهان از مرمت و نصب قسمت میانی مجسمه تقدیس پرویز تناولی گفت. مرمت و نصبی که این بار هشت روز بیشتر دوام نیاورد و بخش میانی مجسمه تقدیس در کمال تعجب همگان برای سومین بار دزدیده شد. اگر فاصله میان ربودن اول و دوم دهسال بود، این بار هشت روز کافی بود تا دوباره قلب تقدیس دزدیده شود.
به راستی کدام یک از ما از هدیه گرفتن خوشحال نمیشود؟ وقتی چیزی را از کسی هدیه میگیریم نسبت به وقتی که همان چیز را با پول خودمان میخریم احساس متفاوت، و به یک معنا زیباتری، داریم. چه چیزی در هدیه وجود دارد که موجب خلق چنین احساس زیبایی میشود؟ ممکن است هدیهای که دریافت میکنیم چندان ارزشی در بازار نداشته باشد ولی برای خودمان ارزش زیادی داشته باشد؛ طوری که هیچکس دیگری نتواند ارزش آن را برآورد کند. ارزش هدیه از کجا ناشی میشود؟ چه فرقی با ارزش بازار دارد؟ جالب اینکه فقط هدیه گرفتن از دیگران لذتبخش نیست، وقتی به بقیه هدیه میدهیم هم احساس مسرت میکنیم. با اینکه از جیبمان برای شخص دیگری پول دادهایم و از لحاظ منطق بازار ضرر کردهایم باز هم از کارمان لذت میبریم. منطق رازآمیز هدیه چیست؟ چگونه میشود فلسفه هدیه را توضیح داد؟ هدیه چگونه کار میکند؟ اقتصاد مبتنی بر هدیه چه سازوکاری دارد؟
نه در مقام منتقد یا نویسنده، بلکه در مقام علاقهمند ادبیات داستانی با عنوان بسیار تکرارشونده ادبیات مقاومت یا پایداری که درخصوص تفاوت یا تشابه آن بسیار میشود گفت، با پرسشهایی مواجه بودم: آیا این عبارت تغییر معنا داده؟ مصادیق آن کداماند؟ و در نزد اهل ادبیات دیگر کشورها چه معنایی دارد؟ واکنش اهل ادبیات به مسئلهای که دیگر اکنون برای ما بسیار به گوش آشناست یعنی فلسطین، از آغاز اشغال تاکنون چه روندی طی کرده است؟ وقایع تاریخی خاورمیانه و کشورهای عربی در رمان این کشورها چه انعکاس و تأثیری داشته است؟ این جستار کوتاه تلاش میکند این موضوعها را وارسی کند و اگر توانست، پاسخی بیابد. به همین دلیل دایره بحث محدود به رمان معاصر عرب با تکیه بر رمان با موضوع فلسطین است.
درباره تاریخ تئاتر اصفهان تاکنون چند کتاب منتشرشده است. پرویز ممنون و ناصر کوشان دراینباره قلمزده و آثاری منتشر کردهاند؛ اما در مورد سینما در اصفهان کسی تاکنون سخن درخوری نگفته بود. یک دلیل آنکه اصفهان منشأ سبک تئاتر کمدی انتقادی و در سراسر کشور در این رشته زبانزد بود؛ اما در سینما در مقابل تهران چندان حرفی برای گفتن نداشت. هنرپیشگانی نیز اگر بر خواسته بودند، خیلی زود راهی تهران و در آنجا شکوفا شده بودند؛ اما اینهمه رابطه اصفهان و سینما نیست. ورود سینما به اصفهان هم برای خود داستانی دارد. فیلمهایی که به نمایش میگذاشتند. رشد و گسترش سینماها، تماشاگران سینما و طبقه اجتماعی آنها، تأثیری که این سالنهای بزرگ بر شهرسازی و معماری شهری اصفهان بر جای گذاشتند.
شاهنامه فردوسی مجموعهای از شخصیتهای متنوع است که هرکدام خلقوخو و ویژگیهای مخصوص به خود را دارند. هرکس با خواندن شاهنامه خودش را با یک یا چند شخصیت آن نزدیکتر میبیند. از این منظر، به معرفی ده شخصیت شاهنامه میپردازیم که گمان میکنیم به انسان قرن 21 نزدیکترند.
صفحات روزنامه اخگر مربوط به زمستان 1308 شمسی را ورق میزدم، به دنبال خبر یا گزارشی که فاصله نود و یکساله میانمان را بپیماید و برای مخاطب امروز و دیروز، با وجه مشترک اصفهانی بودن، یک پل ارتباطی معلق در زمان ایجاد کند. اما زمستان 1308 سرد بود و جانکاه، گویی که طبیعت جز سرمای گزنده و غافلگیرانهاش، ارمغان دیگری برای اصفهان نداشته است و در این میان چاپ روزنامه و دایر بودن دفتر آن نیز خود با مشکلاتی همراه بوده، گاهی به علت برودت هوا مجبور به تعطیلی و توقف چاپ میشدهاند. عجیب آنکه، سرمای زمستان 1308 تا حدی بوده که گزارش کوتاه هواشناسی با عنوانی جالب، برآمدن آفتاب را مژده داده است:
موزه هنرهای معاصر اصفهان در پنجمین برنامه از رویداد «رود زنده هنر» که اختصاص به مرور آثار هنرمندان معاصر اصفهان دارد، به سراغ نوشین نفیسی و مرور آثار این هنرمند نوگرا و نام آشنای اصفهانی رفته است. نمایشگاهی که منتخبی از مجموعههای مختلف و مدیاهای متنوع آثار نوشین نفیسی از طراحی، نقاشی، هنر چیدمان و ویدئوآرت را دربرمیگیرد و مخاطبان را با اقیانوسی از ایدهها و فضاهای ذهنی و عینی روبهرو میکند. مادرانگی، خاطرات، حالات شخصی و ایدههای زیستمحیطی مضمونهای عمده آثار نوشین نفیسی است که هرکدام باید در ساحت مناسب خودش دیده شود. این نمایشگاه بهتازگی گشایش یافته و تا پایان فروردین 1400 به کارش ادامه میدهد.